İçeriğe atla

ChatGPT ile Ders Programı Hazırlanır mı?

7 dk okuma Apakademia
ChatGPT ile ders programı hazırlanır mı

Kısa cevap: ChatGPT ile ders programı hazırlamak, gerçek bir okul için güvenilir bir yol değildir. Sohbet araçları ilk bakışta makul görünen, düzgün hizalanmış bir tablo üretir; ancak yazdıkları her hücreyi öğretmen, sınıf ve derslik kurallarına göre denetlemezler ve tablonun çakışma içermediğine dair bir güvence vermezler. Küçük bir örnekte doğru görünen sonuç, sınıf sayısı arttıkça gözle fark edilmesi zor hatalar taşır.

Bu, sohbet araçlarının işe yaramadığı anlamına gelmez. Program hazırlığının pek çok adımında gerçekten zaman kazandırırlar. Bu yazıda üç şeyi ele alıyoruz: bir sohbet aracından program istediğinizde tipik olarak ne olur, ürettiği tabloyu kendiniz nasıl sınarsınız ve bu araçlar hangi işlerde gerçekten yararlıdır.

Sohbet aracından program istediğinizde ne olur?

Bir deneme yapmak zor değildir. Örneğin 8 şube, 12 öğretmen ve haftada 5 gün × 8 ders saatinden oluşan bir kurumun verisini bir sohbet aracına yazıp haftalık program istediğinizi düşünün. Gelen sonuçta genellikle şu dört durum görülür:

  • Tablo biçim olarak derli topludur. Günler doğru, sütunlar hizalı, dersler makul saatlerde. İlk bakışta tamamlanmış bir program gibi görünür.
  • Bir öğretmen aynı saatte iki sınıfa yazılmıştır. Sınıf tablosuna bakan biri bunu görmez; çünkü hata ancak aynı öğretmenin tüm sınıflardaki saatleri yan yana konduğunda ortaya çıkar.
  • Haftalık saatler tutmaz. Haftada 5 saat olması gereken bir ders 4 ya da 6 saat yazılmıştır. Tabloya bakınca fark edilmesi en zor hata budur.
  • Uyarınca düzeltir, başka yeri bozar. "Şu öğretmen salı 3. saatte iki sınıfta" dediğinizde o hücre düzelir, ama düzeltme sırasında oluşan yeni çakışma fark edilmez.

Son madde belirleyicidir. Her turda bir hatayı bildirirsiniz, araç onu giderir ve bir yenisini oluşturabilir. Bu döngü kendiliğinden bitmez; kontrol yükü bütünüyle sizin üzerinizde kalır. Birkaç tur sonra elinizde hangi hücrenin hangi düzeltmeden geldiğini izlemesi zor bir tablo olur.

Neden güvenilir sonuç vermiyor?

Sohbet araçları metin üretmek için tasarlanmıştır. Bir tabloyu doldururken her hücreye o bağlamda makul görünen bir ders yazarlar. Yazdıkları hücreyi, öğretmenin o saatte başka bir sınıfta olup olmadığına göre denetleyen ayrı bir adım yoktur. Kısacası araç programı yazar, ama doğrulamaz.

Ölçek bu sorunu büyütür. 20 şubeli bir kurumda haftada yaklaşık 700 ders saati yerleştirilir. Her hücrede küçük bir yanılma payı bile olsa, 700 hücrenin sonunda birkaç hatanın çıkması şaşırtıcı değildir. Üstelik veri uzadıkça aracın tüm müsaitlikleri ve koşulları aynı anda gözetmesi zorlaşır; konuşmanın başında verdiğiniz bir kural, tablonun sonlarına doğru gözden kaçabilir. ChatGPT ile ders programı denemelerinde en çok şikâyet edilen durum da budur: ilk sınıflar düzgün, son sınıflar dağınık.

Bir de çözümü olmayan durumlar vardır. Bazen kurumun kuralları birbiriyle çelişir: örneğin bir saatte derse girmesi gereken şube sayısı, o saatte müsait öğretmen sayısından fazladır. Böyle bir durumda doğru cevap "bu kurallarla tüm dersler yerleşmiyor, şu dersler açıkta" demektir. Sohbet aracı ise genellikle yine eksiksiz görünen bir tablo üretir; açığı, bir kuralı sessizce çiğneyerek kapatır.

Ders programına özel yazılım neyi farklı yapar?

Kullanıcının gözünden fark, tablonun nasıl göründüğünde değil, arkasındaki denetimdedir. Ders programı için geliştirilmiş bir yazılım kuralları her yerleşimde denetler ve kuralları bozmadan yerleştiremediği dersi gerekçesiyle bildirir. Farkı en açık biçimde gösteren şey, aynı durumda iki aracın verdiği karşılıktır:

DurumSohbet aracıDers programı yazılımı
Aynı öğretmen aynı saatte iki sınıftaOlabilir; fark etmek size kalırYerleşim sırasında denetlenir
Öğretmenin gelmediği günKonuşmada söylendiyse gözetilebilir, gözden de kaçabilirMüsaitlik tablosunda kapalı saate ders yazılmaz
Haftalık ders saatiEksik ya da fazla yazılabilirTanımlı saat kadar yerleştirilir; yerleşemeyen saat raporda görünür
Kurallar çelişiyorsaYine tablo üretirYerleşemeyen dersi gerekçesiyle listeler
Sonradan değişiklikKonuşmayı yeniden başlatmak gerekirBeğenilen bölüm sabitlenir, kalanı yeniden üretilir
Elle taşımaKontrol tümüyle sizdeSürükle-bırakta kural bozulursa uyarı verir

Bu tablonun sağ sütunu, perde arkasını değil, sizin ekranda ne gördüğünüzü anlatır: sınıf ve öğretmen görünümleri, yerleşemeyen ders listesi ve düzenleme sırasında gelen uyarılar. Sürecin veri hazırlığından gözden geçirmeye kadar adım adım nasıl ilerlediğini yapay zeka ders programını nasıl oluşturur yazısında anlattık.

Kendi çıktınızı nasıl sınarsınız?

Yine de bir sohbet aracıyla program denediyseniz, sonucu kullanmadan önce şu denetimleri yapın. Bunların hepsi bir hesap tablosunda birkaç sütun ve sayım formülüyle yapılabilir.

  1. Öğretmen denetimi: tabloyu öğretmen, gün ve saat sütunlarına açın. Her öğretmen için aynı gün-saat ikilisinin birden fazla satırda geçip geçmediğini sayın. Birden fazla geçiyorsa o öğretmen aynı saatte iki yerdedir.
  2. Sınıf denetimi: aynı sayımı sınıf için yapın. Bir şubenin aynı saatte iki dersi olmamalıdır.
  3. Saat denetimi: her sınıf-ders çifti için haftalık saat sayısını sayın ve müfredattaki saatle karşılaştırın. En sık ve en sinsi hata buradadır, çünkü eksik yazılmış bir ders tabloya bakınca fark edilmez.
  4. Müsaitlik denetimi: her öğretmenin derse yazıldığı saatleri kendi müsaitlik listesiyle karşılaştırın. Müsaitliği baştan düzgün toplamak için öğretmen müsaitliği nasıl toplanır yazısına bakabilirsiniz.
  5. Derslik denetimi: laboratuvar ve spor salonu gibi ortak alanları kullanan derslerin aynı saate düşüp düşmediğine bakın.

Bu beş denetimden geçen bir tablo kullanılabilir duruma gelir; ama her değişiklikte aynı denetimleri baştan yapmanız gerekir. Hesap tablosuyla program hazırlamanın sınırlarını Excel ile ders programı hazırlama yazısında ayrıca ele aldık.

"Ama bende çalıştı" diyenler için

Küçük örneklerde sohbet aracının doğru tablo üretmesi olağandır. 3 sınıf ve 4 öğretmenli bir örnekte çakışma ihtimali azdır ve araç sorunsuz bir sonuç verebilir. Yanılgı buradan başlar: yöntem küçük ölçekte çalıştığı için büyük ölçekte de çalışacağı varsayılır.

Gerçek bir okulda ise ortak öğretmenler, yarı zamanlı çalışanlar, blok dersler, özel derslikler ve güne göre değişen ders saatleri bir araya gelir. Bu durumda her şey birbirine bağlanır: bir dersin yeri değiştiğinde aynı öğretmenin başka sınıflardaki saatleri de etkilenir. Bu bağları elle takip etmek zaten zordur; bir sohbet aracından bunları her hücrede gözetmesini beklemek denetim yükünü ortadan kaldırmaz, yalnızca sona erteler.

Sohbet araçları nerede gerçekten işe yarar?

Programı kurmak dışındaki birçok adımda ChatGPT ile ders programı hazırlığı hızlanır. Bu araçların güçlü olduğu yerler şunlardır:

  • Kural listesi çıkarmak: "Bir ortaokul programında dikkat edilmesi gereken kurallar neler?" sorusu iyi bir başlangıç listesi verir; siz bunu kendi kurumunuza göre ayıklarsınız.
  • Veriyi düzenlemek: dağınık bir ders listesini düzenli bir tabloya çevirmek, öğretmen adlarının yazımını birörnek yapmak.
  • Yazışma hazırlamak: öğretmenlere gönderilecek müsaitlik talebi, velilere program duyurusu.
  • Formül yazmak: yukarıdaki denetimler için hesap tablosu formüllerini hazırlamak.
  • Hazır programı yorumlamak: "Bu programda hangi öğretmenin dersleri bir güne yığılmış?" gibi okuma soruları.

Bu görevlerin ortak noktası, her birinin sonucunu sizin kolayca kontrol edebilmenizdir. Bir yazışmayı okursunuz, bir listeyi gözden geçirirsiniz. Haftalık programda ise yüzlerce hücrenin birbirine bağlı olması, kontrolü bu kadar kolay kılmaz.

İkisini birlikte kullanmak: örnek bir akış

Sohbet aracı ile ders programı yazılımı birbirinin rakibi değil, aynı sürecin farklı adımlarının araçlarıdır. Örneğin 14 şubeli bir ortaokulda dönem başı hazırlığı şöyle ilerleyebilir:

  1. Sohbet aracıyla öğretmenlere gönderilecek kısa bir müsaitlik formu metni hazırlanır; öğretmenler hangi gün ve saatlerde okulda olabileceklerini bu formla bildirir.
  2. Gelen yanıtlar dağınıksa, sohbet aracı bunları öğretmen, gün ve saat sütunlarından oluşan düzenli bir listeye çevirmekte yardımcı olur. Liste yine de bir kişi tarafından okunup onaylanır.
  3. Onaylanan müsaitlikler, ders saatleri ve koşullar ders programı yazılımına girilir; program orada üretilir, yerleşemeyen ders kalırsa gerekçesi orada okunur.
  4. Program yürürlüğe girdikten sonra veli duyurusu ya da öğretmenlere gidecek bilgilendirme metni yeniden sohbet aracıyla taslak hâline getirilebilir.

Bu akışta her araç güçlü olduğu yerde kullanılır: metin ve veri düzenleme sohbet aracında, kurallara uygun yerleştirme ders programı yazılımında. Karar ise her adımda kurumdadır.

"Yapay zeka destekli" ifadesini nasıl okumalı?

Pek çok ürün kendini "yapay zeka destekli" diye tanıtır ve bu ifade tek başına fazla bir şey söylemez. Bir aracı değerlendirirken etikete değil, davranışa bakmak gerekir. Bir deneme sırasında şu soruları sorabilirsiniz:

  • Üretilen programda öğretmen görünümünü açtığımda aynı saatte iki sınıfa yazılmış bir öğretmen görüyor muyum?
  • Bütün dersler yerleşmediğinde sistem bunu söylüyor mu, gerekçesini yazıyor mu?
  • Beğendiğim bölümü sabitleyip yalnız kalanını yeniden üretebiliyor muyum?
  • Bir dersi elle taşıdığımda kural bozulursa uyarı alıyor muyum?

En açıklayıcı sınama, kurumunuzun en sıkışık verisiyle yapılan denemedir. Örnek veriyle üretilen programlar çoğu araçta düzgün görünür; fark, kendi öğretmenlerinizin müsaitliği ve kendi koşullarınızla ortaya çıkar. Kuralların sistem tarafında kesin kural ve tercih olarak nasıl ayrıldığını yapay zeka destekli timetable nasıl çalışır yazısında okuyabilirsiniz.

Sonuç: doğru araç, doğru iş

ChatGPT ile ders programı hazırlamayı deneyip vazgeçen kurumların vardığı sonuç çoğu zaman "yapay zeka bu işi yapamıyor" olur. Daha doğru sonuç şudur: sohbet aracı yazışma, veri düzenleme ve yorumlamada iyi bir yardımcıdır; haftalık programı kurallara uygun kurmak ise ders programı için yapılmış bir yazılımın işidir. Böyle bir yazılım her yerleşimde kuralları denetler, yerleştiremediği dersi gerekçesiyle bildirir ve sonucu sizin onayınıza sunar. Bu yaklaşımın ürün tarafını yapay zeka ile ders planlama sayfasında görebilirsiniz.

Bu Konuda Sıkça Sorulanlar

ChatGPT ile ders programı hazırlanır mı?

Gerçek bir okul için güvenilir biçimde hazırlanamaz. Sohbet araçları düzgün görünen bir tablo üretir ama her hücreyi öğretmen, sınıf ve derslik kurallarına göre denetlemez. Küçük örneklerde doğru görünen sonuç, kurum büyüdükçe fark edilmesi zor çakışmalar ve eksik yazılmış ders saatleri içerebilir.

Sohbet aracının ürettiği programı nasıl sınarım?

Hesap tablosunda beş denetim yapın. Her öğretmen ve her sınıf için aynı gün-saatin birden fazla geçip geçmediğini sayın, her sınıf-ders çiftinin haftalık saatini müfredatla karşılaştırın, öğretmen saatlerini müsaitlik listesiyle ve ortak dersliklerin kullanımını birbiriyle eşleştirin. En sık hata eksik yazılmış ders saatidir.

Ders programı yazılımı sohbet aracından neden farklı sonuç verir?

Çünkü programı kurarken kuralları her yerleşimde denetler. Öğretmenin müsait olmadığı saate ders yazmaz, aynı öğretmeni aynı saatte iki sınıfa koymaz ve kuralları bozmadan yerleştiremediği dersi gerekçesiyle ayrı bir listede gösterir. Sohbet aracı ise aynı durumda çoğu zaman yine eksiksiz görünen bir tablo üretir.

Sohbet araçları program hazırlarken hangi işlerde yararlı?

Programı kurmak dışındaki birçok işte yararlıdır. Kural listesi çıkarmak, dağınık ders listesini düzenli tabloya çevirmek, öğretmenlere müsaitlik yazısı hazırlamak, denetim için hesap tablosu formülü yazmak ve hazır bir programı yorumlamak bunlardandır. Ortak noktaları, sonucu sizin kolayca kontrol edebilmenizdir.

← Tüm yazılar