Otomatik Ders Planlama
Otomatik ders planlama, tanımladığınız kurallara göre haftalık ders programının tek işlemde üretilmesidir. Öğretmen müsaitlikleri, sınıf ders yükleri ve derslik atamaları bir kez girildikten sonra program dakikalar içinde hazır olur. Sonraki dönemlerde aynı veriler yeniden kullanıldığı için süre daha da kısalır.
Otomatik planlama gerçekten tek tıkla mı çalışıyor?
Program üretimi tek işlemdir, ancak öncesinde bir hazırlık aşaması vardır. Sistemin çalışabilmesi için öğretmen müsaitlikleri, sınıf ders yükleri, öğretmen–ders eşleşmeleri ve derslik tanımlarının girilmiş olması gerekir.
Bu hazırlık bir kereye mahsustur. İlk dönem veriler girilir; sonraki dönemlerde aynı veri seti üzerinden çalışılır ve yalnız değişenler güncellenir. Asıl kazanç ikinci dönemden itibaren belirginleşir.
Üretim sırasında ne oluyor?
Sistem girdiğiniz her kuralı bir kısıta çevirir ve tüm kısıtları aynı anda sağlayan bir yerleşim arar. Aramanın çıkış noktası en kısıtlı kaynaklardır: dar müsaitlik penceresi olan öğretmenler ve tek örneği bulunan derslikler önce yerleşir, çünkü onların seçeneği azdır.
Üretim tamamlandığında sonuç tek bir program değil, tanımlanan tüm zorunlu kısıtları sağlayan ve tercihleri en iyi karşılayan bir programdır. Yerleşemeyen ders kaldıysa gizlenmez; sebebiyle birlikte ayrı bir listede gösterilir.
Sabitle ve yeniden üret
Otomatik planlamanın en çok kullanılan özelliği budur. Programın büyük bölümünden memnunsanız ama birkaç dersi değiştirmek istiyorsanız, korumak istediğiniz dersleri sabitleyip programı yeniden ürettirirsiniz.
Sabitlenen dersler yeni üretimde zorunlu kısıt sayılır — sistem onların etrafında yeni bir denge kurar. Bu sayede dönem ortasında bir öğretmen ayrıldığında ya da yeni bir ders eklendiğinde programın tamamını yeniden yapmanız gerekmez; yalnız etkilenen kısım değişir.
Tanımladığınız kurallar programla birlikte saklanır. "Tekrar Oluştur" dediğinizde aynı kurallar kendiliğinden yeniden uygulanır; hiçbir ayarı baştan girmezsiniz.
Elle müdahale her zaman mümkün
Otomatik üretilen program üzerinde dersleri sürükleyerek taşıyabilir, iki dersin yerini değiştirebilirsiniz. Her taşımadan sonra çakışma denetimi yeniden çalışır; öğretmen, sınıf veya derslik çakışması oluşuyorsa işlem öncesinde uyarı verilir.
Böylece otomatik planlamanın güvencesini kaybetmeden elle ince ayar yapabilirsiniz. Öğretmenin dolu olduğu bir saatin üzerine geldiğinizde o saatte hangi sınıfta ders verdiğini de görebilirsiniz.
Dengeli dağıtım
Otomatik planlama yalnız çakışmayı önlemez; programın kullanılabilirliğini de gözetir:
- Aynı dersin aynı güne yığılması engellenir.
- Öğretmenlerin gün içindeki boş saatleri (pencere) azaltılmaya çalışılır.
- Haftalık ders yükü günlere dengeli yayılır.
- Yoğun dikkat gerektiren derslerin sabah saatlerine gelmesi tercih edilebilir.
Bu dengeleme kuralları zorunlu değildir; kurumun önceliğine göre açılıp kapatılabilir.
Otomatik planlama hangi durumlarda tıkanır?
Dürüst cevap: veri çelişkiliyse hiçbir algoritma çözemez. En sık karşılaşılan durum, belirli bir saatte ders yapması gereken sınıf sayısının o saatte müsait öğretmen sayısından fazla olmasıdır. Bu bir yazılım sınırı değil, aritmetik bir imkânsızlıktır.
Böyle durumlarda sistem sessiz kalmaz. Hangi derslerin yerleşemediğini ve hangi kaynağın yetersiz kaldığını raporlar; böylece küçük ve hedefli bir müsaitlik düzenlemesiyle programı tamamlayabilirsiniz.
Üretim sonrası: paylaşım ve takip
Hazır program genel, sınıf bazlı ve öğretmen bazlı görünümlerde incelenir; PDF ve Excel olarak dışa aktarılır, WhatsApp ile paylaşılır. Öğretmenler kendi panellerinden güncel programlarını görür — programda değişiklik yaptığınızda gördükleri sürüm de güncellenir, revizyon dağıtma derdi ortadan kalkar.
Sıkça Sorulan Sorular
Otomatik ders planlama gerçekten tek tıkla mı çalışıyor?
Kurallar bir kez tanımlandıktan sonra evet. Öğretmen müsaitliği, sınıf ders yükleri ve derslikler girildikten sonra program oluşturma tek işlemle başlatılır ve sonuç hazır gelir. İlk kurulum verilerinin girilmesi bir kereye mahsustur; sonraki dönemlerde aynı veriler yeniden kullanılır.
Otomatik oluşturulan programı elle düzenleyebilir miyim?
Evet. Dersleri sürükleyerek taşıyabilir, iki dersin yerini değiştirebilir veya belirli dersleri yerine sabitleyebilirsiniz. Elle yaptığınız her değişiklikten sonra sistem çakışma denetimini yeniden çalıştırır; öğretmen, sınıf veya derslik çakışması oluşuyorsa taşımadan önce uyarır. Böylece otomatik planlamanın güvenliğini kaybetmeden elle müdahale edebilirsiniz.
Programı tekrar oluşturduğumda önceki ayarlarım kayboluyor mu?
Hayır, ayarlarınız kaybolmaz. Tanımladığınız koşullar ve kurallar programla birlikte saklanır; "Tekrar Oluştur" dediğinizde aynı kurallar kendiliğinden yeniden uygulanır, hiçbir şeyi baştan girmezsiniz. Sabitlediğiniz dersler yerinde kalır, yalnız geri kalan dersler yeniden dengelenir. Önceki program da silinmez, istediğinizde geri dönebilirsiniz.
Otomatik planlama dersleri haftaya dengeli dağıtıyor mu?
Evet. Sistem aynı dersin aynı güne yığılmasını engeller, öğretmenlerin gün içindeki boş saatlerini (pencere) azaltmaya çalışır ve haftalık ders yükünü günlere dengeli yayar. Zor derslerin sabah saatlerine gelmesi gibi tercihler de tanımlanabilir. Bu dengeleme kuralları zorunlu değil, kurumun isteğine göre açılıp kapatılabilir.
Dönem ortasında öğretmen değişirse ne yapmam gerekir?
İlgili derslerin öğretmenini değiştirip programı yeniden üretmeniz yeterlidir. Değişmesini istemediğiniz dersleri önceden sabitlerseniz yalnız etkilenen kısım yeniden düzenlenir, programın tamamı bozulmaz ve diğer sınıflar aynı kalır. Yeni öğretmenin müsaitliğini girmeniz yeterlidir; sistem çakışma denetimini yeniden çalıştırır.