Ara Sınıf Koçluğu Nasıl Planlanır?

Ara sınıf koçluğu, sınav baskısının olmadığı 5, 6, 7, 9, 10 ve 11. sınıflarda öğrenciye düzenli çalışma alışkanlığı kazandırmayı hedefler; görüşmeler daha kısa ve seyrek, ödevler daha hafif tutulur ve okul ödevleriyle dengeli bir hafta kurulur. Sınav sınıfında koçluğun ölçüsü çoğu zaman denemelerdir; ara sınıfta ise ölçü, öğrencinin kendi işini planlayıp takip edebilmesidir. Bu yazıda ara sınıflarda koçluğun neyi amaçladığını, sınıf seviyesine göre önceliklerin nasıl değiştiğini, görüşme ve ödev yükünün nasıl ayarlanacağını ve ilerlemenin neye bakılarak okunacağını anlatıyoruz.

Ara sınıfta koçluğun amacı nedir?

Veliler çoğu zaman koçluğu sınav yılına özgü bir hizmet olarak düşünür. Oysa 8. ya da 12. sınıfa düzenli çalışma alışkanlığıyla gelen bir öğrenci, sınav yılının ilk aylarını alışkanlık kurmakla geçirmez; doğrudan hazırlığa başlar. Ara sınıf koçluğunun asıl değeri buradadır: sınav yılından önce zemin hazırlamak.

Bu zeminin parçaları şunlardır:

• Düzenli çalışma alışkanlığı: her hafta belirli günlerde, belirli saatlerde çalışmak.
• Planlama becerisi: haftanın ödevini görüp hangi gün neyi yapacağını kendisi belirleyebilmek.
• Okulda geride kalmamak: okulda işlenen konuları zamanında pekiştirmek, eksikleri birikmeden kapatmak.
• Kendi işini takip etmek: ödevini yapıp yapmadığını dürüstçe işaretlemek ve bunu koçla konuşabilmek.
• Okuma alışkanlığı: kitaba bağlı olmayan, ama bütün derslere yarayan düzenli okuma.

Bu amaçlar, ara sınıf koçluğunda başarının nasıl ölçüleceğini de belirler. Bir 6. sınıf öğrencisinin koçluk sürecinde aldığı notlar elbette önemlidir; ama asıl gösterge, dönem sonunda haftalık planını kendisinin takip edip etmediğidir.

Sınıf seviyesine göre öncelikler

Ara sınıflar kendi içinde birbirinden çok farklıdır. 5. sınıftaki bir öğrenci ile 11. sınıftaki bir öğrencinin ihtiyacı aynı değildir. Aşağıdaki tablo her seviye için örnek bir öncelik ve yük dağılımı veriyor; sayılar öneri değil, başlangıç noktasıdır.

Tablonun iki ucu dikkat ister. 5. sınıfta öğrenci kendi işini takip etmeyi yeni öğrenir; bu yaşta veliyle birlikte çalışmak doğaldır. 11. sınıfta ise ara sınıf ile sınav sınıfı arasındaki çizgi incelir; bahar döneminden itibaren plan yavaş yavaş YKS hazırlığına dönüşür.

Görüşme: daha kısa, daha seyrek, ama düzenli

Ara sınıfta görüşmenin süresi ve sıklığı sınav sınıfından farklı olabilir. Haftada bir görüşme çoğu öğrenci için yeterlidir; küçük yaşlarda görüşme süresi de kısa tutulabilir. Planlayıcıda görüşme sıklığı öğrenci bazında girildiği için aynı koç, sınav sınıfındaki öğrencisiyle haftada iki, ara sınıftaki öğrencisiyle haftada bir görüşebilir. Kısa görüşmelerde, planlayıcının ilk adımında bir ders saatine kaç öğrenci alınacağını belirlemek, koçun saatini daha verimli kullanmasını sağlar.

Burada önemli olan sıklıktan çok sürekliliktir. Haftada bir yapılan ama hiç aksamayan bir görüşme, düzensiz yapılan iki görüşmeden daha çok alışkanlık kazandırır. Görüşmenin yapılıp yapılmadığı yoklamayla kayda geçer; son görüşmesi yedi günü geçen öğrenci listede uyarı rengiyle öne çıkar. Görüşme sıklığının sınıfa ve döneme göre nasıl ayarlanacağını koçluk görüşmesi sıklığı yazısında ayrıca ele aldık.

Okul ödevleriyle denge

Ara sınıf koçluğunda en sık yapılan hata, koçluk ödevini okul ödevinin üstüne bir ikinci yük olarak koymaktır. Öğrencinin okuldan getirdiği ödev, proje ve sınav hazırlığı zaten haftasını doldurur. Koçluk ödevi bunlarla yarışırsa öğrenci birini seçmek zorunda kalır ve çoğu zaman okulunkini seçer; koçluk ödevi Yapmadım işaretiyle döner.

Dengeyi kurmanın birkaç yolu vardır:

1. Okulda işlenen konuyu takip edin. Koçluk ödevi, okulda o hafta işlenen konuyu pekiştirdiğinde iki yük değil tek bir iş olur.
2. Okul programına bakın. Öğrencinin kişisel ders programında hangi gün hangi dersin olduğu görünür. Matematik dersi salı günüyse matematik etüdünü salı akşamına ya da çarşambaya koymak, dersin hemen ardından pekiştirme sağlar.
3. Okul ödevine yer bırakın. Okulun yoğun olduğu günlerde koçluk etüdü koymamak, o akşamı okul ödevine ayırmak demektir.
4. Serbest ödevi akıllıca kullanın. Kitaba bağlı olmayan işler, örneğin düzenli kitap okuma ya da okul projesine ayrılan bir saat, serbest ödev olarak yazılıp programa yerleştirilebilir. Böylece okulun işi de koçluk planının parçası olur.

Serbest ödevin hangi durumlarda işe yaradığını serbest ödev ne zaman verilir yazısında anlattık.

Öğrenci kendi işini işaretlemeyi öğrenir

Ara sınıf koçluğunun en değerli kazanımlarından biri, öğrencinin kendi işini takip etmeyi öğrenmesidir. Öğrenci kendi panelindeki Koçluğum sayfasında haftanın ödevini görür ve her konu için Tamamladım, Kısmen Yaptım ya da Yapmadım işaretini verir. Yanlış işaret aynı düğmeye tekrar basılarak kaldırılabilir. Koçun kontrol işareti ise ayrı tutulur; öğrencinin beyanı ile koçun değerlendirmesi birbirine karışmaz.

Küçük yaşlarda bu beyan çoğu zaman tam doğru olmaz; öğrenci yarım kalan işi tamamlandı sanabilir. Bunu bir sorun değil bir öğrenme fırsatı olarak görmek gerekir. Görüşmede öğrencinin işaretiyle koçun gördüğünü yan yana koyup konuşmak, öğrenciye dürüst beyanın değerini öğretir. Bu konuyu öğrenci çalışma takibi yazısında ayrıntılı ele aldık.

İlerlemeyi neye bakarak okumalı?

Ara sınıfta ilerlemeyi yalnız okul notlarıyla ölçmek yanıltıcı olabilir. Notlar birçok etkene bağlıdır ve dönem sonunda gelir. Koçluğun kendi göstergeleri ise her hafta görünür. Koçun Öğrenci Takibi ekranındaki Genel Durum bölümünde toplam ödev, yapıldı yüzdesi, yapılan koçluk görüşmesi, çalışılan hafta sayısı, anlaşılmayan ve kısmen yapılan konular ile ortalama puan bir arada durur; hafta hafta faaliyet raporu ise her haftanın değerlendirmesini, koçun notunu ve hedefini gösterir.

Örneğin bir 7. sınıf öğrencisinin ilk dört haftasında yapıldı yüzdesi düşük ve dalgalıysa, sonraki dört haftada daha yüksek ve istikrarlı hâle geliyorsa bu, alışkanlığın oturmaya başladığını gösterir. Aynı dönemde okul notu henüz değişmemiş olabilir; ama zemin kuruluyordur. Bu eğilimi veliyle paylaşmak, velinin koçluğu yalnız not üzerinden değerlendirmesini de önler. Haftalık ödev belgesi bu paylaşım için pratik bir araçtır: tek sayfada haftanın ödevi, haftalık dağılım, puan ve koçun notu yer alır.

Yaz tatili ve sınıf geçişleri

Ara sınıf koçluğunun takvimi okul yılıyla sınırlı değildir. Yaz tatili alışkanlığın kaybolabileceği bir dönemdir; ama tatili ders yılı gibi doldurmak da doğru değildir. Haftada bir kısa görüşme ve birkaç hafif etütten oluşan bir yaz planı, düzeni korurken dinlenmeye de yer bırakır. Okuma ödevleri yaz planının doğal parçasıdır.

Sınıf geçişleri ise planın yoğunluğunu değiştirir. 7. sınıftan 8. sınıfa, 11. sınıftan 12. sınıfa geçen öğrencide yaz sonunda plan sınav yılına göre yeniden kurulur: görüşme sıklığı, etüt sayısı ve kaynaklar gözden geçirilir. Öğrencinin seviyesi de yeni sınıfa göre güncellenmelidir; böylece ödev verirken yeni seviyeye uygun kitaplar öne gelir.

Veliyle beklentiyi baştan konuşun

Ara sınıf koçluğunda veli beklentisi, sınav sınıfına göre daha belirsizdir. Bir veli çocuğunun notlarının hemen yükselmesini, bir diğeri yalnız "ders başına oturmasını" bekler. Bu beklenti baştan konuşulmazsa ikinci ayda "koçluk işe yarıyor mu" sorusu gelir. İlk görüşmede veliyle birlikte iki üç somut hedef belirlemek bu soruyu önceden cevaplar. Örneğin bir 6. sınıf öğrencisi için hedefler şunlar olabilir: haftanın ödevini en az dört hafta üst üste büyük ölçüde tamamlamak, her gün yirmi dakika kitap okumak ve okul ödevlerini teslim gününden önce bitirmek.

Bu hedefler ölçülebilir olduğu için birkaç hafta sonra veliyle aynı tabloya bakarak konuşmak mümkündür. Veliden istenecek destek de baştan belirlenmelidir: küçük yaşlarda evde ödev saatine eşlik etmek, büyük yaşlarda ise öğrencinin kendi planını takip etmesine alan bırakmak. Rollerin net olması, öğrencinin iki ayrı yerden iki ayrı talimat almasını önler.

Ara sınıf koçluğunda sık yapılan hatalar

• Sınav sınıfı gibi yüklemek: ağır plan ara sınıfta birkaç hafta içinde terk edilir.
• Okul ödevini hesaba katmamak: koçluk ödevi okul ödeviyle yarışır ve kaybeder.
• Her hafta planı baştan değiştirmek: alışkanlık sabit bir iskelet ister.
• İlerlemeyi yalnız notla ölçmek: alışkanlığın oturduğu haftalar görünmez kalır.
• Küçük yaşta veliyi süreçten dışlamak: 5. ve 6. sınıfta evdeki destek olmadan düzen kurmak zordur.
• Yazı tamamen boş bırakmak: eylülde alışkanlık yeniden kurulmak zorunda kalır.

Sınav yılına hazır gelen öğrenci

Ara sınıf koçluğu gösterişli sonuçlardan çok sessiz bir birikim üretir: kendi haftasını planlayabilen, ödevini dürüstçe işaretleyen ve okulda geride kalmayan bir öğrenci. Bu birikim sınav yılında kendini gösterir. Okul programına göre hafif bir hafta kurmayı, öğrenci bazında görüşme sıklığını ve öğrencinin kendi işaretlemesini tek panelde toplayan yapıyı bireysel koçluk programı sayfasında inceleyebilirsiniz.