Bireysel Eğitim Koçluğu Nedir?

Bireysel eğitim koçluğu, okulun dışından çalışan bir koçun ya da koçluk merkezinin, farklı okullarda okuyan öğrencileri haftalık görüşme, ödev, etüt ve düzenli geri bildirimle takip ettiği çalışma modelidir. Koç öğrencinin okulunda görev yapmaz; öğretmenlerini tanımaz, okulun zil saatlerini bilmez, sınıfın hangi konuda olduğunu da kendiliğinden göremez. Bu yüzden modelin ilk şartı, öğrencinin okul hayatını koçun masasına taşıyabilmektir.

Bu yazıda bireysel koçluğun kime hizmet ettiğini, okul içindeki koçluktan nerede ayrıldığını ve haftalık işin hangi parçalardan oluştuğunu anlatıyoruz. Amaç bir sözlük tanımı vermekten çok, bu işe yeni başlayan ya da düzenini kurmaya çalışan bir koçun "neyi, hangi sırayla oturtmalıyım" sorusuna cevap vermek.

Bireysel eğitim koçluğu kimler için yapılır?

Model genellikle üç farklı yapıda karşımıza çıkar:

• Bağımsız çalışan koç. Kendi öğrenci grubuyla çalışan, çoğu zaman öğretmenlik ya da rehberlik geçmişi olan kişi. Öğrenci sayısı birkaç kişiden yirmi-otuz kişiye kadar değişebilir.
• Koçluk merkezi. Birden fazla koçun çalıştığı, öğrencilerin koçlara dağıtıldığı, bir yöneticinin süreci izlediği yapı. Burada koçluk bir hizmet olarak planlanır; saatler, odalar ve koçların yükü birlikte düşünülür.
• Etüt ya da kurs merkezine bağlı koçluk birimi. Öğrenci merkezde ders ya da etüt alır; koçluk bunun üstüne eklenen bir takip katmanıdır.

Üçünde de ortak nokta şudur: öğrenciler aynı okuldan gelmez. Bir koçun listesinde Anadolu lisesinden, meslek lisesinden, özel bir ortaokuldan ve mezun grubundan öğrenciler yan yana durabilir. Öğrencilerin hedefi de farklıdır: kimi LGS'ye, kimi YKS'ye hazırlanır, kimi ara sınıftadır ve yalnızca düzenli çalışma alışkanlığı kazanmak ister. Koç bu çeşitliliği tek bir haftalık düzende yönetmek zorundadır.

Okul içindeki koçluktan farkı nedir?

Okulda rehber öğretmenin ya da danışman öğretmenin yürüttüğü koçlukla bireysel koçluk aynı amaca hizmet eder, ama çalışma koşulları çok farklıdır. Okul içindeki modelin ayrıntılarını öğrenci koçluğunun okulda nasıl uygulandığını anlatan yazıda bulabilirsiniz; aşağıdaki tablo iki modeli yan yana koyuyor.

Tablodaki en belirleyici satır ikincisidir. Okul içindeki koç, öğrencinin hangi saatte derste olduğunu okulun programından görür. Bireysel çalışan koç ise bu bilgiyi kendisi toplamak zorundadır. Rehber öğretmenle eğitim koçu arasındaki rol farkını merak ediyorsanız bu karşılaştırmaya da göz atabilirsiniz.

Neden her şey öğrencinin okul programıyla başlar?

Bireysel eğitim koçluğunda planlama sorunlarının çoğu tek bir eksikten doğar: koç, öğrencinin okulda ne zaman meşgul olduğunu tahminle bilir. "Okul üçte biter" bilgisi çoğu zaman yeterli değildir. Haftanın bir günü sekiz ders, bir günü altı ders olabilir; seçmeli bir ders bir günü uzatabilir; ikili öğretim yapan bir okulda öğrenci öğleden sonra okuldadır.

Bir örnekle düşünelim. 10. sınıftaki bir öğrencinin pazartesi ve çarşamba günleri sekiz ders saati var, okul 15.50'de bitiyor. Salı ve perşembe altı ders saati var, öğrenci 14.10'da çıkıyor. Cuma günü yedi ders saati var. Yalnızca "okul üçte biter" bilgisiyle çalışan koç, salı günü 14.30'a bir görüşme koymaktan çekinir; pazartesi 15.30'a koyduğu görüşmeye ise öğrenci yetişemez. Okul programı elinde olan koç, salı ve perşembe öğleden sonralarının değerli olduğunu hemen görür ve pazartesi görüşmesini akşama kaydırır.

Bu yüzden düzenli bir bireysel koçluk sürecinde öğrencinin haftalık okul programı ilk görüşmeden önce ya da ilk görüşmede alınır. Nasıl yapılacağını öğrencinin okul ders programının koçluk planına eklenmesi yazısında adım adım anlattık.

Haftalık işin beş parçası

Bireysel koçluğun gündelik akışı beş parçadan oluşur. Hepsi birbirine bağlıdır; biri aksadığında diğerleri de zayıflar.

1. Görüşme

Koçluğun omurgası düzenli görüşmedir. Haftada bir görüşme çoğu öğrenci için makul bir başlangıçtır; sınavı yaklaşan ya da düzeni bozulan öğrenciyle görüşme sıklığı artırılabilir. Görüşmede geçen haftanın ödevleri konuşulur, takılınan konular not edilir, yeni haftanın hedefi birlikte konur. Görüşme saatinin her hafta aynı kalması, öğrencinin düzen kurmasını kolaylaştırır.

2. Ödev

Ödev, görüşmede konuşulanın haftaya yayılmış hâlidir. Bireysel koçlukta ödev genellikle kaynak kitaptan belirli konuların ya da test sayfalarının çalışılmasıdır. Ödevin konusu, kitabı ve miktarı açık yazılmalıdır; "matematik çalış" bir ödev değil, bir dilektir. Ödevin verilmesi kadar kontrol edilmesi de önemlidir: öğrenci yaptı mı, yarım mı bıraktı, hiç mi başlamadı?

3. Etüt

Etüt, ödevin zamana bağlanmasıdır. "Bu hafta fizikte kuvvet konusunu çalış" demek yerine "çarşamba 17.40'ta kuvvet konusunu çalış" demek, ödevin yapılma ihtimalini artırır. Etüt saatinin okul dersine, servis saatine ya da başka bir kursa denk gelmemesi gerekir; bu da yine okul programını bilmeye dayanır.

4. Yoklama

Bireysel koçlukta yoklama okulun yoklaması değildir. Öğrencinin görüşmeye ya da merkezdeki etüde gelip gelmediği, geldiyse kaç dakika geç kaldığı kaydedilir. Bu kayıt birkaç hafta içinde anlamlı bir tabloya dönüşür: sürekli geç kalan bir öğrencinin sorunu çoğu zaman isteksizlik değil, saatin yanlış seçilmesidir.

5. Veli iletişimi

Okul dışı koçlukta veli, sürecin doğrudan tarafıdır; hizmeti çoğu zaman veli başlatır. Gelmeyen ya da geç kalan öğrencinin velisine aynı gün kısa bir bilgi vermek, ayda bir genel durumu paylaşmak ve hedefleri veliyle birlikte gözden geçirmek güveni kalıcı kılar. İletişimin sıklığı ve dili sürecin başında konuşulmalıdır.

Örnek bir koçluk haftası

On sekiz öğrenciyle çalışan bir koçun haftası örneğin şöyle kurulabilir:

• Pazartesi: Geçen haftanın ödev kontrolleri tamamlanır, her öğrenci için kısa bir not yazılır. Akşam dilimlerinde dört görüşme yapılır.
• Salı – Perşembe: Okulu erken biten öğrencilerle öğleden sonra, diğerleriyle akşam görüşülür. Her gün dört-beş görüşme ve iki etüt grubu.
• Cuma: Görüşme sayısı azaltılır; haftanın yoklaması ve ödev durumu gözden geçirilir, veliye gidecek bilgiler hazırlanır.
• Cumartesi: Sabah etütleri ve hafta içinde görüşme saati bulunamayan öğrencilerle görüşmeler.
• Pazar: Boş bırakılır. Koçun da öğrencinin de dinlenmesi sürecin parçasıdır.

Bu tabloda dikkat çeken nokta, görüşmelerin her öğrencinin okul çıkış saatine göre dağıtılmasıdır. Aynı dilime iki öğrenciyi grup olarak koymak mümkün olabilir; ama bir öğrenciyi okul dersinin ortasına koymak mümkün değildir. Haftanın düzeni, öğrencilerin okul programlarının toplamından doğar.

Bireysel koçlukta sık yapılan hatalar

• Okul programını almadan plan yapmak. İlk haftanın planı tahminle kurulur, ikinci hafta bütün saatler yeniden düzenlenir.
• Ödevi verip kontrol etmemek. Kontrol edilmeyen ödev, öğrencinin gözünde birkaç hafta içinde önemini yitirir.
• Öğrencinin beyanını tek ölçü saymak. "Yaptım" demek ile koçun kontrolünde yapılmış görünmek ayrı bilgilerdir; ikisini ayrı tutmak gerekir.
• Yoklamayı kâğıtta tutmak. Kâğıttaki yoklama haftalar sonra bir eğilim göstermez; geç kalma alışkanlığı fark edilmeden yerleşir.
• Veliyle yalnızca sorun çıkınca konuşmak. İletişim sadece kötü haber taşırsa veli her mesajdan tedirgin olur.
• Her öğrenciye aynı ödev miktarını vermek. Sekiz dersli bir günden sonra verilen uzun ödev ile okulun erken bittiği güne verilen ödev aynı yükü taşımaz.

Dijital bir koçluk paneli bu işte ne yapar?

Yukarıdaki beş parçayı kâğıt, defter ve mesajlaşma uygulamasıyla yürütmek mümkündür; ancak öğrenci sayısı ona yaklaştığında bilgi dağılmaya başlar. Apakademia'nın Bireysel Koçluk modülü bu dağınıklığı tek panelde toplamak için tasarlandı:

• Koç yeni öğrenciyi kendisi açar; öğrencinin okulu, seviyesi, veli adı ve veli telefonu kayda girer.
• Öğrencinin okuldaki haftalık ders programı elle, Excel şablonuyla ya da okulun verdiği programın fotoğrafı veya PDF'iyle girilir; kişi kontrol edip kaydeder.
• Görüşmeler ve etütler planlanırken bu ders saatleri dolu sayılır.
• Ödev, kontrol, etüt ve haftalık ödev belgesi aynı panelde yürür.
• Görüşme ve etüt yoklaması Geldi, Geç ve Gelmedi olarak alınır; gelmeyen ya da geç kalan öğrencinin velisine WhatsApp'ta hazır bir mesaj açılır, koç kontrol edip kendisi gönderir.

Öğrenci de kendi panelinden ödevini görür, konuları işaretler, koçunun müsait saatlerini ve haftalık görüşme programını izler. Takibin gün gün nasıl yürüdüğünü eğitim koçunun öğrenci takibini anlatan yazıda ayrıntılı ele aldık.

Sonuç: önce düzen, sonra hız

Bireysel eğitim koçluğu, öğrenciyle kurulan güven ilişkisinin üzerine oturan bir takip işidir. Güven, söylenenin yapılmasıyla büyür: görüşme saatinde koçun hazır olması, verilen ödevin kontrol edilmesi, gelmeyen öğrencinin velisinin aynı gün bilgilendirilmesi. Bunların her biri küçük işlerdir, ama haftada yirmi öğrenciyle tekrarlandığında düzenli bir sistem ister. Okul dışı koçlar ve koçluk merkezleri için hazırlanan araçları bireysel koçluk programı sayfasında inceleyebilirsiniz.