Bireysel Koçlukta Kaynak Kitap Ataması Nasıl Yapılır?

Bireysel koçlukta kaynak kitap ataması, yeni kitap seçmekle değil, öğrencinin elinde zaten olan kitapları listelemekle başlar. Önce envanter çıkarılır, sonra bu kitaplar merkezin kütüphanesine bir kez kaydedilir, seviyeye uygunluğu kontrol edilir ve öğrenciye atanır; eksik kalan derse ancak bundan sonra yeni kitap önerilir. Atanan her kitabın ilerlemesi de haftalık olarak izlenir.

Okul içindeki koçlukta kitap listesi çoğu zaman okulun ya da zümrenin kararıdır; öğrencilerin büyük kısmı aynı kaynaklarla çalışır. Bireysel koçlukta durum farklıdır. Öğrenciler farklı okullardan gelir; her okulun kendi yardımcı kaynağı, her öğretmenin kendi önerisi vardır. Üstüne ailenin aldığı soru bankaları, bir önceki yıldan kalan yarım kitaplar ve arkadaştan ödünç alınanlar eklenir. Koç bu tabloyu görmeden yeni bir kitap önerdiğinde öğrencinin masasındaki yığın bir kitap daha büyür; bitirilen kitap sayısı ise değişmez.

Neden önce envanter çıkarılmalı?

Envanterin üç faydası vardır. Birincisi, gereksiz harcamayı önler: öğrencinin elindeki kitap çoğu zaman ihtiyacı karşılar; eksik olan kitap değil, kitabı bitirme düzenidir. İkincisi, okulla uyumu sağlar: okul öğretmeninin derste kullandığı kaynak, öğrencinin zaten açmak zorunda olduğu kitaptır ve koçluk ödevini bu kitaba bağlamak öğrencinin yükünü azaltır. Üçüncüsü, öğrencinin çalışma geçmişini gösterir: yarısında bırakılmış üç soru bankası, öğrencinin kitapları nerede ve neden bıraktığına dair önemli bir ipucudur.

Pratik bir yol, ilk görüşmeden önce öğrenciden tüm kitaplarını getirmesini ya da fotoğraflarını çekip göstermesini istemektir. Görüşmede kitaplar masaya ders ders dizilir ve her biri için birkaç kısa soru sorulur. Bu çalışma yarım saati geçmez ama koçun sonraki aylarda vereceği her ödevin zeminini hazırlar.

Envanter nasıl çıkarılır?

Her kitap için aşağıdaki bilgileri not etmek yeterlidir:

1. Ders ve tür: Kitap hangi derse ait; konu anlatımı mı, soru bankası mı, deneme kitabı mı?
2. Seviye: Kitap öğrencinin sınıfına mı, bir alt sınıfa mı, sınav hazırlığına mı yönelik?
3. Bitmişlik: Kaba bir tahminle kitabın ne kadarı çözülmüş? Dörtte biri mi, yarısı mı?
4. Kaynağı: Okul öğretmeni mi önerdi, aile mi aldı, öğrenci mi seçti?
5. Öğrencinin görüşü: Kitabı seviyor mu, zor mu buluyor, bıraktıysa neden bıraktı?

Son iki madde çoğu zaman en değerli bilgiyi verir. Okul öğretmeninin derste takip ettiği kitap bırakılamaz; ama öğrencinin "çok zor geldi, bıraktım" dediği bir soru bankası seviyesinin üzerinde olabilir. Örneğin 9. sınıfa yeni başlamış ve matematikte eksikleri olan bir öğrenci, sınav hazırlığına yönelik ileri düzey bir soru bankasıyla çalışmaya çalışıyorsa, kitabı bırakması tembellik değil, uyumsuzluktur. Bu ayrımı görmek, öğrenciyle yapılacak konuşmanın tonunu da değiştirir.

Kitabı kütüphaneye bir kez eklemek

Envanterdeki kitaplar öğrenciye atanmadan önce merkezin kütüphanesine kaydedilir. Burada ilke basittir: bir kitap bir kez kaydedilir, çok öğrenciye atanır. Aynı kitap iki farklı adla girilirse, örneğin biri kısaltılmış, biri tam adıyla, kütüphane hızla karışır; aynı kitabı kullanan öğrencilerin ilerlemesini karşılaştırmak ve ödevlendirmede doğru kitabı bulmak zorlaşır.

Bir adlandırma düzeni belirleyin ve tüm koçlar aynı düzene uysun. Örneğin "kapaktaki ad, ders, tür" sırası yeterlidir. Kitabın hangi derse ve hangi seviyeye ait olduğu da kayıt sırasında belirtilmelidir; seviye bilgisi daha sonra doğru kitabın doğru öğrencinin önüne gelmesini sağlar.

Kütüphanede kitabın yanında derslerin ünite ve konu yapısının da bulunması, kitabın ödevlendirmede işe yaramasının ön koşuludur. Konusu tanımlı olmayan bir kitap yalnız bir ad olarak kalır; "bu hafta şu üniteden şu konular" diye ödev vermek mümkün olmaz. Bu yüzden merkezin ilk haftalarında ders, ünite ve konu listelerinin bir kez düzgünce hazırlanması, sonraki tüm atamaları hızlandırır.

Seviye uyumu: kitap bu öğrenciye uygun mu?

Seviye, kitabın öğrenciyle buluşmasında ilk süzgeçtir. 7. sınıf öğrencisinin önüne 7. sınıf kitapları gelmelidir; ama koçun zaman zaman bilinçli olarak bu süzgecin dışına çıkması gerekir. Üç tipik durum vardır:

• Eksik kapatma: 10. sınıf öğrencisi 9. sınıf konularında zorlanıyorsa, bir alt seviyenin konu anlatımı kitabı kısa süreliğine atanabilir.
• Sınav hazırlığı: 11. sınıf öğrencisi yılın ikinci yarısında sınav düzeyindeki kaynaklara geçebilir.
• Mezun öğrenci: Okulla bağı kalmamış öğrencide ölçü artık sınıf değil, hazırlandığı sınavdır; kitap seçimi buna göre yapılır.

Önemli olan seviye dışı atamanın bilinçli olmasıdır. Koç bunu not ederse, birkaç hafta sonra öğrenci kendi seviyesine döndüğünde alt seviye kitabın kapatılması da unutulmaz. Seviyeye göre seçimin ilkeleri için sınıf seviyesine göre kaynak kitap seçimi yazısına bakabilirsiniz.

Kaç kitap atanmalı?

Kitap sayısı arttıkça bitirilen kitap sayısı genellikle azalır. Aşağıdaki tablo, ders başına aynı anda açık tutulacak kitap sayısı için örnek bir başlangıç noktası verir; kesin bir kural değil, düşünmeye yardımcı bir çerçevedir.

Kitap bırakma eğilimi olan öğrencide tek kitapla başlamak özellikle işe yarar. Öğrenci ilk kez bir kitabı baştan sona bitirdiğinde, bu deneyim ikinci kitaba geçişi kolaylaştırır. Ödevlerde kitabın son sayfalarına yaklaşıldığını öğrenciye göstermek de bu deneyimi güçlendirir.

İlerleme takibi: yüzde ne söyler?

Atama tek seferlik bir iş değildir; asıl değer ilerlemenin düzenli izlenmesindedir. Kitabın sayfa ya da test olarak ne kadarının bittiği yüzde olarak görüldüğünde birkaç soru hemen cevap bulur. Örneğin altı haftadır atanmış bir soru bankası yüzde yirmide duruyorsa, ya ödevlerde bu kitap yeterince kullanılmıyordur ya da öğrenci kitabı zorlanarak çözmektedir. Aynı süre içinde başka bir kitap yüzde altmışa gelmişse, öğrencinin hangi kaynakla rahat çalıştığı da ortaya çıkar.

İlerlemeyi ödevle bağlamak, takibi ayrı bir iş olmaktan çıkarır. Ödev ders, kitap, ünite ve konu seçilerek verildiğinde hangi kitabın hangi bölümünün çalışıldığı kayda geçer. Kitap ve soru bankası takibinin ayrıntıları için kitap ve soru bankası takibi yazısına göz atabilirsiniz.

Bir kitap ne zaman bırakılmalı?

Her atama doğru çıkmaz. Bazı kitaplar öğrenciye uymaz ve ısrar etmek, öğrencinin o dersten tümüyle soğumasına yol açabilir. Öte yandan her zorlanmada kitap değiştirmek de öğrenciye "zorlanınca bırakılır" mesajını verir. Karar için üç soru yardımcı olur.

• Zorluk kitaptan mı, konudan mı? Öğrenci yalnız belli bir ünitede takılıyorsa sorun kitap değil, o ünitedeki eksiktir; kitabı değiştirmek yerine eksik konuya dönün.
• Kitap ödevlerde gerçekten kullanıldı mı? Dört hafta boyunca ödevlerde hiç yer almayan bir kitabın ilerlemiyor olması, kitabın değil planın sorunudur.
• Öğrenci ne diyor? "Sıkıcı" ile "anlamıyorum" farklı şeylerdir. İlki çoğu zaman çalışma biçimiyle, ikincisi seviyeyle ilgilidir.

Örnek bir karar şöyle verilebilir: 8. sınıf öğrencisinin fen soru bankası beş haftada yüzde on beşte kalmış, öğrenci her ünitede zorlandığını söylüyor ve kontrol sonuçları ağırlıkla yarım yapılmış görünüyor. Bu tablo, kitabın seviyesinin öğrencinin o anki durumunun üzerinde olduğunu düşündürür. Koç kitabı tümüyle bırakmak yerine kenara koyar, öğrenciye konu anlatımı ağırlıklı daha sade bir kaynak atar ve iki ay sonra ilk kitaba dönmeyi hedef olarak not eder. Kitap bırakıldığında bunun nedenini koç notuna yazmak, aynı hatanın başka bir öğrencide tekrarlanmasını da önler.

Kaynak kitap atamasında sık yapılan hatalar

• Envanter çıkarmadan yeni kitap önermek.
• Okul öğretmeninin takip ettiği kitabı yok saymak; öğrenci iki ayrı kaynağa bölünür.
• Aynı kitabı kütüphaneye farklı adlarla kaydetmek.
• Seviye dışı atamayı not etmemek ve sonra kapatmayı unutmak.
• Biten kitabı kapatmadan yenisini açmak; açık kitap sayısı fark edilmeden artar.
• Kitabı atayıp ödevlerde hiç kullanmamak.

Apakademia'da kaynak kitap ataması

Apakademia'nın Bireysel Koçluk modülünde kütüphane dersler, üniteler, konular ve kitaplardan oluşur. Konular alt konu destekler ve Excel ile toplu yüklenebilir; kitaplar derse ve seviyeye bağlanır. Öğrencinin seviyesi kayıt formunda belirtilir, koç gerektiğinde değiştirebilir. Öğrenciye kitap atarken seviyesine uygun kitaplar önde gelir; "Tüm seviyeler" seçeneğiyle diğer kitaplar da görülebilir. Aynı kitap aynı öğrenciye iki kez atanmaz; atanan kitabın sayfa ya da test ilerlemesi yüzde olarak izlenir.

Öğrenci de sürece katılabilir: Kitaplarım sayfasından kütüphanedeki bir kitabı kendine ekleyebilir, kütüphanede olmayan bir kitabı da adı, branşı ve seviyesiyle talep edebilir. Talebin koça nasıl ulaştığını öğrencinin kitap talebi yazısında anlattık.

Sonuç

Kaynak kitap ataması, öğrencinin elindekini görmekle başlar, seviyeye uygun bir eşleşmeyle sürer ve ilerlemenin düzenli izlenmesiyle anlam kazanır. Az ama bitirilen kitap, çok ama yarım kalan kitaptan daha fazla iş görür. Kütüphane, atama ve ilerleme takibini tek yerde toplamak için Bireysel Koçluk programı sayfasını inceleyebilirsiniz.