Kitap ve Soru Bankası Takibi Nasıl Yapılır?

Soru bankası takibi, öğrencinin elindeki her kitabın hangi derse ait olduğunu, ne kadarının çözüldüğünü ve dönem sonuna kadar bitip bitmeyeceğini görmektir. Bunun için önce kurumun kullandığı kitaplar bir kitap havuzunda toplanır, ardından her öğrenciye kendi kitapları atanır ve verilen ödevlerle birlikte sayfa ya da test ilerlemesi yüzde olarak izlenir. Böylece "kaç kitap aldık" sorusunun yerine "hangi kitabın ne kadarı bitti" sorusu cevaplanır.

Pek çok öğrenci dönem başında heyecanla beş altı kitap alır; dönem sonunda bunların ikisi yarılanmış, ikisi hiç açılmamış, biri de kaybolmuştur. Sorun çoğu zaman kitabın niteliğinde değil, takibin yokluğundadır. Bu yazıda kitap ve soru bankası takibinin nasıl kurulduğunu, ilerlemenin nasıl okunduğunu, haftalık tempo hesabının nasıl yapıldığını ve sık yapılan hataları örneklerle anlatıyoruz.

Soru bankası takibi neden gerekli?

Kitap, koçluğun en somut malzemesidir. Ödev kitaptan verilir, kontrol kitap üzerinden yapılır, öğrencinin emeği kitabın sayfalarında görünür. Buna karşın kitapların kendisi çoğu zaman takip edilmez. Takip olmadığında dört sorun tekrar tekrar ortaya çıkar:

• Aynı anda fazla kitap. Öğrenci aynı derste üç soru bankasına birden başlar, hiçbirini bitiremez.
• Seviyesi uymayan kitabın geç fark edilmesi. Öğrencinin zorlandığı kitap haftalarca kullanılır; ilerleme durduğunda kitabın seviyesi sorgulanmaya başlanır.
• Ödev verirken kaynağın bilinmemesi. Koç, öğrencinin elinde hangi kitabın olduğunu hatırlamadığında ödevi genel geçer bir ifadeyle verir.
• Dönem sonunda sürpriz. Kitabın yarısının bile bitmediği, sınavdan iki hafta önce anlaşılır.

Düzenli bir takip bu sorunların her birini erkenden görünür kılar. Kitabın ilerlemesi her hafta bir bakışta görüldüğünde, durma noktası da dördüncü haftada fark edilir, on dördüncü haftada değil.

Kitap havuzu: kurumun kitap listesi

Takibin ilk adımı, öğrencilerin kullandığı kitapları tek bir listede toplamaktır. Her rehber öğretmenin kendi defterinde ayrı bir kitap listesi tutması, aynı kitabın farklı adlarla yazılmasına ve kurumun hangi kitapların ne kadar kullanıldığını bilememesine yol açar. Ortak bir havuz, hem koçların aynı dili konuşmasını hem de yeni gelen bir rehber öğretmenin hazır bir listeyle başlamasını sağlar.

Apakademia'nın koçluk modülünde Kütüphane bölümündeki Kitaplar, her kitabı bir derse ve bir seviyeye bağlar. Örneğin 9. sınıf matematik soru bankası, Matematik dersine ve 9. sınıf seviyesine bağlanır. Bu bağlantı sayesinde ödev verirken ders seçildiğinde o derse ait kitaplar gelir, öğrencinin seviyesine uygun olanlar önde görünür. Kitap seçiminin seviyeye göre nasıl yapılacağını kaynak kitap seçimi yazısında ayrıntılı ele aldık.

Havuza kitap eklerken küçük bir adlandırma düzeni işe yarar. Kitabın adına türünü de katmak, örneğin "Soru Bankası", "Konu Anlatımı" ya da "Deneme" demek, aynı dersin farklı kitaplarını ayırt etmeyi kolaylaştırır. Aynı kitabın iki farklı yazımla havuza girmesini önlemek için ekleme yapmadan önce listede arama yapmak da iyi bir alışkanlıktır.

Öğrenciye kitap atama

Havuzdaki kitap, öğrenciye atandığında onun kitabı olur. Atama yalnız öğrencinin gerçekten elinde olan kitaplarla yapılmalıdır; "alacağım" denen ama henüz alınmamış kitabı atamak, ilk ödevin boşa gitmesine yol açar. Koçluk modülünde aynı kitap aynı öğrenciye iki kez atanamaz; böylece öğrencinin listesinde aynı kitabın iki kaydı oluşmaz ve ilerleme iki ayrı kayda bölünmez.

Öğrenci de Kitaplarım sayfasından kütüphanedeki bir kitabı kendine ekleyebilir. Kütüphanede olmayan bir kitabı ise adı, branşı ve seviyesiyle talep eder; rehber talebi kabul ettiğinde kitap öğrenciye geçer. Bu talebin koça nasıl ulaştığını kitap talebi yazısında anlattık.

Atama sırasında sorulacak soru, "bu kitap gerekli mi?" sorusudur. Aynı derste aynı anda bir konu anlatımlı kitap ve bir soru bankası çoğu öğrenci için yeterlidir. Üçüncü kitap, ikincisi bitmeye yaklaştığında eklenir. Sınav yılındaki öğrencilerde deneme kitapları ayrıca düşünülebilir, ama onlar da aynı anda birden fazla açılmamalıdır.

İlerleme yüzdesi nasıl okunur?

Atanan her kitabın sayfa ya da test bazında ne kadarının bittiği yüzde olarak izlenir. Yüzde tek başına bir şey söylemez; zamanla birlikte okunmalıdır. Dönemin üçüncü haftasında yüzde otuzda olan bir kitap iyi gidiyordur, on ikinci haftasında yüzde otuzda olan bir kitap ise ciddi biçimde geridedir. Aşağıdaki tablo, dönemin dördüncü haftasındaki bir 9. sınıf öğrencisinin kitaplarını örnek olarak gösterir. Dönemin bitmesine 14 hafta vardır.

Bu tabloda matematik planlandığı gibi ilerliyor. Fizik geride; dört haftada yalnız dört test çözülmüş. Bunun sebebi zaman olabilir, kitabın seviyesi olabilir ya da fizik ödevleri haftalık pakete hiç girmemiş olabilir. Paragraf ise beklenenin çok önünde; öğrenci bu dersi seviyor ya da kolay buluyor. Koç burada iki karar verebilir: paragrafa ayrılan zamanın bir kısmını fiziğe kaydırmak ve fizik kitabının seviyesini görüşmede konuşmak.

Haftalık tempo hesabı

Tempo hesabı basittir: kitabın kalan test ya da sayfa sayısı, dönem sonuna kalan hafta sayısına bölünür. Matematik örneğinde 42 test kalmış, 14 hafta vardır; haftada 3 test gerekir. Ancak bu hesap her haftanın eşit olduğunu varsayar. Gerçekte okulun yazılı haftaları, tatiller ve deneme haftaları çalışmanın azaldığı dönemlerdir. Bu haftalar hesaptan düşüldüğünde, örneğin 14 haftanın 3'ü "yarım hafta" sayıldığında, gereken tempo biraz yükselir.

Hesaplanan tempo öğrencinin haftasına sığmıyorsa üç seçenek vardır. Birincisi, kitabın tamamı yerine öncelikli bölümlerini hedeflemek; her soru bankasının her testinin çözülmesi gerekmez. İkincisi, aynı dersteki ikinci kitabı bırakıp tek kitaba odaklanmak. Üçüncüsü, bitirme hedefini bir sonraki döneme uzatmak. Hangisi seçilirse seçilsin, karar dönemin son haftalarında değil, tempo hesabının ilk kez yapıldığı haftada verilmelidir.

Kitap ödevle nasıl bağlanır?

Kitap takibi ödevden ayrı yürütülmemelidir. Koçluk modülünde ödev ders, kitap, ünite ve konu seçilerek verilir; yani her ödev bir kitaba bağlıdır. Böylece haftalık ödev ile kitabın ilerlemesi aynı kaydın iki yüzü olur. Ödevi öğrenciye atanmış, yani gerçekten elinde olan kitaplardan seçmek, olmayan bir kitaptan ödev verilmesinin de önüne geçer. Bu bağ ters yönde de çalışır: bir kitabın ilerlemesi haftalardır yerinde sayıyorsa, ilk bakılacak yer o kitaptan son haftalarda ödev verilip verilmediğidir. Çoğu zaman sorun öğrencide değil, kitabın pakete hiç girmemesindedir. Ödevin konu konu nasıl seçildiğini koçluk ödevi yazısında anlattık.

Sık yapılan hatalar

• Bütün kitapları birlikte başlatmak. Beş kitap aynı hafta açıldığında hiçbirinin ilerlemesi anlamlı bir hıza ulaşmaz.
• Kitabı baştan sona sırayla bitirmeye çalışmak. Okulun konu sırası ile kitabın sırası farklıysa, kitabı okulun sırasına göre kullanmak daha verimlidir.
• Bitmeyen kitabı bırakmayı bilmemek. Öğrencinin zorlandığı ve aylardır ilerlemeyen bir kitap için ısrar etmek yerine seviyesi uygun bir kaynakla devam etmek gerekebilir.
• Takibi yalnız dönem sonunda yapmak. İlerleme yüzdesine her hafta değilse bile iki haftada bir bakmak, sorunu çözülebilecekken yakalar.
• Kitabın bitişini kutlamamak. Bir soru bankasının bitmesi öğrenci için gerçek bir başarıdır; bunu görüşmede dile getirmek bir sonraki kitaba başlamayı kolaylaştırır.

İlerlemeyi öğrenciyle nasıl konuşmalı?

Soru bankası takibi yalnız koçun bildiği bir tablo olarak kalırsa yarısı kullanılmış olur. İlerleme yüzdesini öğrenciyle birlikte okumak, öğrencinin kendi çalışmasını sayılarla görmesini sağlar. Görüşmede ayda bir, beş dakikalık bir kitap turu yeterlidir. Her kitap için üç soru sorulur: bu kitap nerede, bu hızla dönem sonunda nerede olur, bir sonraki ay için küçük hedefimiz ne?

Küçük hedefler büyük hedeflerden daha iyi çalışır. "Fizik kitabını bitir" yerine "bu ay fizikte 10 test" demek, öğrencinin hedefi her hafta takip edebilmesini sağlar. Hedefe ulaşıldığında bunu açıkça söylemek, ulaşılamadığında da nedeni birlikte konuşmak, kitap takibini bir denetim olmaktan çıkarır ve öğrencinin kendi ilerlemesine sahip çıkmasına yardım eder. Öğrenci bir kitabın yüzdesinin haftadan haftaya arttığını gördüğünde, o kitabı açmak da kolaylaşır.

Dönem sonu kitap değerlendirmesi

Dönem bittiğinde kitap listesine kısa bir değerlendirme yapmak, hem öğrenci hem kurum için değerlidir. Öğrenci için soru şudur: hangi kitap bitti, hangisi yarım kaldı, yarım kalan kitap yeni dönemde devam edecek mi? Kurum için ise: hangi kitaplar en çok kullanıldı, hangileri sürekli yarım bırakıldı, gelecek yıl öğrencilere hangi kitaplar önerilmeli? Kitap havuzu ve ilerleme kayıtları bir arada tutulduğunda bu sorular tahminle değil, kayıtla cevaplanır.

Sonuç

Kitap ve soru bankası takibi; ortak bir kitap havuzu, öğrencinin elindeki kitaplarla sınırlı bir atama ve ilerleme yüzdesinin zamanla birlikte okunması üzerine kurulur. Tempo hesabı erken yapıldığında, yetişmeyecek bir kitap dönem sonunda değil, dönemin başında fark edilir. Okulunuzda rehber öğretmenlerin kitapları, ödevleri ve ilerlemeyi tek yerden nasıl izleyebileceğini öğrenci koçluk programı sayfasında inceleyebilirsiniz.