İlk Koçluk Görüşmesinde Neler Konuşulur?

İlk koçluk görüşmesinde öğrenciyle tanışılır, mevcut durumu dinlenir, okul ders programı ve boş zamanları öğrenilir, elindeki kaynaklar gözden geçirilir, ilk hedef birlikte belirlenir ve iletişim kuralları konuşulur. Amaç bu görüşmede büyük kararlar almak değil; öğrenciyi tanımak ve sonraki haftaların dayanacağı zemini kurmaktır. Görüşme sonrasında da konuşulanların kayda geçirilmesi gerekir: öğrencinin seviyesi, kullandığı kitaplar, koç notu ve ilk hedef.

İlk koçluk görüşmesi, sürecin tonunu belirler. Öğrenci bu görüşmeden "Beni dinlediler, ne yapacağımı biliyorum" duygusuyla çıkarsa sonraki görüşmelere istekle gelir. "Yine bir öğretmen bana ne kadar çalışmam gerektiğini anlattı" duygusuyla çıkarsa koçluk daha ilk haftada sıradan bir zorunluluğa dönüşür. Bu yazıda ilk görüşmenin bölümlerini, sorulabilecek soruları ve görüşme sonrasında yapılacakları sırasıyla ele alıyoruz. Koçluğun genel çerçevesi için öğrenci koçluğu nedir yazısına bakabilirsiniz.

Görüşmeden önce hazırlık

Verimli bir ilk görüşme, öğrenci kapıdan girmeden başlar. Koçun önceden bakabileceği birkaç bilgi, görüşmeyi tanışma sorularıyla harcamak yerine daha derin konulara ayırmayı sağlar:

• Öğrencinin sınıfı ve şubesi,
• Okuldaki haftalık ders programı,
• Varsa önceki yıllara ait koçluk notları (koçun erişim yetkisi olan bilgiler),
• Devam durumu; son haftalarda sık devamsızlık var mı,
• Sınıf rehber öğretmeninden alınabilecek kısa bir gözlem.

Görüşmenin yeri ve süresi de önceden düşünülmelidir. İlk görüşme, haftalık görüşmelerden biraz daha uzun tutulabilir; yirmi dakikalık rutin görüşmelerin yapıldığı bir okulda ilk görüşmeye bir tam ders saati ayırmak makuldür. Görüşmenin kesintisiz ve başkalarının duymayacağı bir ortamda yapılması öğrencinin rahat konuşmasını sağlar.

1. Tanışma ve beklentiler

Görüşme, koçun kendini ve koçluğun ne olduğunu kısaca anlatmasıyla başlar. Öğrencinin aklındaki soru çoğu zaman şudur: "Bu görüşmeler ne işe yarayacak, benden ne beklenecek?" Bu soruya açık bir cevap vermek, öğrencinin savunmaya geçmesini önler. Koçluğun not vermek ya da yargılamak için değil, haftayı birlikte planlamak için yapıldığını söylemek iyi bir başlangıçtır.

Ardından söz öğrenciye bırakılır. Sorulabilecek bazı sorular:

• Koçluk görüşmelerinden ne bekliyorsun?
• Daha önce böyle bir takip yaşadın mı? Nasıl geçti?
• Okulda seni en çok ne yoruyor, en çok ne keyif veriyor?

2. Mevcut durum

Bu bölümde öğrencinin derslerdeki durumu ve çalışma alışkanlığı konuşulur. Hedef, not ortalamasını sorgulamak değil, öğrencinin kendi gözünden durumunu anlamaktır. Hangi derslerde kendini rahat, hangilerinde zorlanmış hissediyor? Evde ne zaman, ne kadar ve nerede çalışıyor? Telefon çalışmayı ne kadar bölüyor?

Burada koçun işi çoğunlukla dinlemek ve not almaktır. Öğrencinin "Matematiğe hiç oturamıyorum" cümlesi ile "Matematik çalışıyorum ama soruları çözemiyorum" cümlesi farklı çözümler gerektirir. Birincisi düzen sorunudur, ikincisi konu eksiği. Bu ayrımı ilk görüşmede yakalamak, ilk ödev paketini doğru kurmayı sağlar.

3. Okul ders programı ve boş zaman

Koçluk, öğrencinin haftası üzerine kurulur. Bu yüzden ilk görüşmede öğrencinin okuldaki ders programı, okul sonrası etkinlikleri, servis saati, spor ya da kurs gibi düzenli uğraşları konuşulur. Ödevlerin haftanın hangi boş saatlerine yerleşebileceği bu bilgiyle belli olur.

Bu bölümde öğrenciye şu soruyu sormak işe yarar: "Geçen haftanı gün gün anlatır mısın?" Öğrencinin anlattığı gerçek hafta, olması gerektiğini düşündüğü haftadan çoğu zaman çok farklıdır. Koçluğun başlangıç noktası, ideal hafta değil gerçek haftadır.

4. Kaynaklar

Öğrencinin elindeki kitaplar ve soru bankaları listelenir. Hangileri yeni alınmış, hangileri yarım kalmış, hangilerine hiç dokunulmamış? Birçok öğrencinin elinde aynı ders için üç dört kaynak bulunur ve hiçbiri bitirilmemiştir. Bu durumda yeni kitap önermek yerine mevcut kaynaklardan birini seçip onu bitirmeyi hedeflemek çoğu zaman daha verimlidir. Öğrenciden kitaplarını bir sonraki görüşmeye getirmesini istemek de hangi sayfada kaldığını birlikte görmeyi sağlar.

5. Hedef

İlk görüşmede iki tür hedef konuşulur. Biri uzun vadeli hedeftir: dönem sonu, sınav ya da bir sonraki yıl. Diğeri ilk haftanın küçük ve ölçülebilir hedefidir. Uzun vadeli hedef yön verir, haftalık hedef harekete geçirir. "Bu dönem Matematik notumu yükseltmek istiyorum" uzun vadeli hedefse, "Bu hafta kitaptaki ilk iki konunun testlerini bitireceğim" ilk haftanın hedefi olabilir. İlk hafta hedefinin küçük tutulması, öğrencinin ilk kontrolde başarı yaşamasını sağlar.

6. İletişim kuralları

Görüşmenin son bölümünde süreç boyunca geçerli olacak kurallar netleştirilir. Bunları baştan konuşmak, ileride yaşanabilecek kırgınlıkları önler:

• Görüşmeler hangi gün ve saatte yapılacak; öğrenci gelemeyecekse nasıl haber verecek?
• Ödevler nereden görülecek, yapılan iş nasıl işaretlenecek?
• Yapılmayan ödev için ne olacak? Ceza değil, konuşma.
• Görüşmede konuşulanlardan hangileri veliyle paylaşılabilir, hangileri aramızda kalır?
• Öğrenci, görüşme günü dışında hangi durumda koçuna ulaşabilir?

Dürüst beyan kuralı ayrıca vurgulanmalıdır. Öğrencinin yapmadığı ödevi "yaptım" diye işaretlemesi, koçun yanlış kararlar vermesine yol açar. "Yapmadım demek sorun değil, yaptım deyip yapmamak sorun" cümlesi ilk görüşmede söylenmesi gereken cümlelerdendir.

Örnek görüşme akışı

Öğrenciye göre ilk görüşmeyi uyarlamak

Her öğrenci ilk görüşmeye aynı ruh hâliyle gelmez. Görüşmenin bölümleri aynı kalsa da ağırlıkları öğrenciye göre değişebilir.

İsteksiz gelen öğrenci

Koçluğa kendi isteğiyle değil, okulun ya da velinin yönlendirmesiyle gelen öğrenci çoğu zaman kısa cevaplar verir. Bu durumda mevcut durumu sorgulamak yerine öğrencinin ilgi duyduğu bir konudan başlamak ve ilk hedefi çok küçük tutmak işe yarar. Amaç ilk görüşmede her şeyi öğrenmek değil, öğrencinin ikinci görüşmeye gelmesini sağlamaktır.

Çok hırslı gelen öğrenci

Bazı öğrenciler ilk görüşmeye günde sekiz saat çalışma planıyla gelir. Bu öğrencide koçun rolü hızı artırmak değil, gerçekçi bir başlangıç noktası belirlemektir. İlk haftanın hedefini öğrencinin önerdiğinin yarısına çekmek ve hafta sonunda birlikte bakmak, ilk haftalarda yaşanabilecek bir tükenmenin önüne geçer.

Okula yeni gelen öğrenci

Okula dönem ortasında katılan bir öğrenci için ilk görüşmenin bir kısmı okulun düzenini anlatmaya ayrılabilir: hangi derslerde hangi kaynakların kullanıldığı, etüt saatleri, ödevin nereden görüleceği. Önceki okulunda işlenen konularla bu okulda işlenenler arasındaki farkı konuşmak da eksik konuların erkenden fark edilmesini sağlar.

Görüşmeden sonra sisteme işlenecekler

Konuşulanlar kayda geçmezse ilk görüşmenin değeri birkaç gün içinde kaybolur. Apakademia'nın koçluk modülünde görüşme sonrası şu adımlar atılır:

• Seviye: Öğrencinin seviyesi sınıfından otomatik gelir; mezun bir öğrenci ya da farklı bir seviyede çalışacak bir öğrenci için koç seviyeyi elle değiştirebilir. Seviyeye uygun kitaplar ödev verirken önde görünür.
• Kitaplar: Görüşmede konuşulan kaynaklar öğrenciye atanır; aynı kitap aynı öğrenciye iki kez atanmaz. Kütüphanede olmayan bir kitabı öğrenci Kitaplarım sayfasından talep edebilir; rehber kabul edince kitap öğrenciye geçer. Atanan kitapların sayfa ya da test ilerlemesi yüzde olarak izlenir.
• Koçun notu ve hedef: Görüşmenin kısa özeti ve ilk hafta hedefi ilgili alanlara yazılır. Not, öğrencinin de görebileceği haftalık ödev belgesine girebileceği için çalışma odaklı tutulmalıdır.
• İlk ödev: Hafif bir ilk ödev paketi verilir; "Ödevi Ver" ile öğrenciye uygulama bildirimi gider.

İkinci görüşmeye köprü kurmak

İlk görüşmenin son cümlesi, ikinci görüşmenin ilk cümlesini hazırlar. Görüşmeyi "Gelecek hafta şu iki konunun testlerine birlikte bakacağız" gibi somut bir cümleyle bitirmek, öğrencinin hafta boyunca neye odaklanacağını bilmesini sağlar. İkinci görüşme de bu cümleyle açılır: "Geçen hafta iki konu konuşmuştuk, nasıl geçti?" Bu küçük alışkanlık, koçluğun ilk haftadan itibaren bir süreklilik içinde ilerlediğini öğrenciye hissettirir. Koç için de ikinci görüşmeye hazırlık, ilk görüşmenin notuna bakmaktan ibaret hâle gelir.

İlk görüşmede kaçınılması gerekenler

• Hemen ağır bir program vermek: İlk hafta sistemi tanıma haftasıdır; ağır ödev, öğrencinin ilk haftada başarısız hissetmesine yol açar.
• Notları ve deneme sonuçlarını sorgulamak: Sayılar konuşulabilir ama görüşmenin merkezi olmamalıdır.
• Başka öğrencilerle kıyaslamak: "Sınıf arkadaşın haftada 500 soru çözüyor" cümlesi motivasyon değil baskı yaratır.
• Her şeyi koçun söylemesi: İlk görüşmede konuşma süresinin büyük kısmı öğrencide olmalıdır.
• Koçluğun sınırını aşmak: Görüşmede öğrencinin kaygı ya da kişisel bir sorun anlattığı fark edilirse konu rehberlik servisine yönlendirilir; bu ayrım için rehber öğretmen ile eğitim koçu farkı yazısına bakabilirsiniz.

Sonuç

İlk koçluk görüşmesi bir bilgi toplama görüşmesidir; ama yalnız bilgi toplamaz, güven de kurar. Tanışma, mevcut durum, ders programı, kaynaklar, hedef ve iletişim kuralları konuşulup kayda geçirildiğinde, ikinci görüşme sıfırdan değil bu kayıttan başlar. Görüşmelerin haftalık düzene nasıl bağlanacağını koçluk görüşmesi nasıl planlanır yazısında, koçluk sürecinin okuldaki bütün işleyişini ise öğrenci koçluk programı sayfamızda bulabilirsiniz.