Konu Takip Çizelgesi Nasıl Hazırlanır?

Konu takip çizelgesi, bir dersin bütün konularını ünite sırasıyla listeleyen ve her konunun öğrenci için hangi durumda olduğunu gösteren tablodur. Hazırlamak için önce dersin konu ağacı çıkarılır: ders, üniteler, konular ve gerekiyorsa alt konular. Ardından her konunun yanına durum bilgileri eklenir: ödev olarak verildi mi, öğrenci ne beyan etti, koç kontrolde ne gördü, tekrar gerekiyor mu? Bu tablo, öğrencinin eksiklerini "matematikte biraz zayıf" gibi genel bir yargıdan "Sayılar ünitesinde üslü ifadeler ve köklü ifadeler eksik" gibi somut bir bilgiye dönüştürür.

Koçlukta en çok zaman alan iş, öğrencinin neyi bilip neyi bilmediğini hatırlamaktır. Haftalık görüşmeler, ödev kontrolleri ve okul sınavları zamanla bir bilgi yığını oluşturur; bu yığın bir yerde düzenli tutulmazsa koç her dönem başında sıfırdan başlar. Bu yazıda bir konu takip çizelgesinin nasıl kurulduğunu, ne kadar ayrıntılı olması gerektiğini, hangi durum bilgilerini taşıması gerektiğini, konuların sisteme nasıl toplu yükleneceğini ve çizelgenin nasıl okunacağını anlatıyoruz.

Konu takip çizelgesi ne işe yarar?

Çizelgenin ilk işi eksikleri görünür kılmaktır. Bir öğrencinin on dersi, her dersin altı yedi ünitesi ve her ünitenin birkaç konusu vardır; bu yüzlerce konunun durumunu akılda tutmak mümkün değildir. Çizelge bu bilgiyi tek bakışta okunabilir hâle getirir.

İkinci işi planlamaya zemin hazırlamaktır. Dönem başında hangi konuların ödev olarak verileceği, hangi ünitelerin tekrar isteyeceği ve sınav öncesinde hangi konulara dönüleceği çizelge üzerinden planlanır. Üçüncü işi ise süreklilik sağlamaktır. Öğrencinin koçu değiştiğinde ya da yeni dönem başladığında, çizelge bir önceki dönemin birikimini yeni koça ve yeni döneme taşır. Dördüncüsü de öğrencinin kendisiyle ilgilidir: öğrenci kendi çizelgesine baktığında ne kadar yol aldığını görür; bu, özellikle uzun bir sınav hazırlığında moral veren bir görüntüdür.

Çizelgenin okul içinde bir iletişim aracı olduğunu da unutmamak gerekir. Rehber öğretmen, bir öğrencinin belirli bir ünitede takıldığını branş öğretmenine anlatırken genel bir izlenim yerine çizelgedeki satırları gösterebilir. "Köklü ifadeler üç haftadır kısmen kalıyor" cümlesi, branş öğretmeninin derste neye dikkat edeceğini doğrudan söyler.

Konu ağacı: ders, ünite, konu ve alt konu

Çizelgenin iskeleti konu ağacıdır. En üstte ders, altında üniteler, ünitelerin altında konular, gerektiğinde konuların altında alt konular yer alır. Aşağıdaki örnek, bir matematik dersinin bir bölümünün nasıl yapılandırılabileceğini gösterir. Ünite ve konu adları örnek amaçlıdır; güncel öğretim programı için resmî kaynaklara bakılmalıdır.

• Ders: Matematik
  • Ünite: Sayılar
    • Konu: Üslü ifadeler (alt konular: üslü ifadelerde işlemler, üslü denklemler)
    • Konu: Köklü ifadeler (alt konular: kök dışına çıkarma, köklü ifadelerde işlemler)
    • Konu: Oran ve orantı
  • Ünite: Denklemler ve eşitsizlikler
    • Konu: Birinci dereceden denklemler
    • Konu: Eşitsizlikler

Ne kadar ayrıntılı olmalı?

Ayrıntı düzeyi çizelgenin kullanılabilirliğini belirler. Çok kaba bir çizelge, örneğin her ünitenin tek satır olduğu bir liste, eksiklerin nerede olduğunu göstermez. Çok ince bir çizelge, örneğin her soru tipinin ayrı satır olduğu bir liste, birkaç hafta içinde güncellenemez hâle gelir. Pratik bir ölçü şudur: her konu, bir haftalık ödevde rahatça verilebilecek büyüklükte olmalıdır. Bir haftaya sığmayan geniş konular alt konulara bölünür. Bu ölçüyle bir ders için birkaç düzine konu satırı çoğu zaman yeterlidir.

Durum sütunları: hangi bilgiler tutulmalı?

Konu ağacı çizelgenin satırlarını, durum bilgileri sütunlarını oluşturur. Her sütun bir soruya cevap verir. Aşağıdaki tablo, dönem ortasında bir öğrencinin matematik çizelgesinden örnek satırlar gösterir:

Tablodaki her sütun farklı bir bilgi taşır. "Ödev verildi" sütunu konunun kaç kez çalışıldığını, "Öğrenci beyanı" öğrencinin kendini nasıl gördüğünü, "Koç kontrolü" koçun ne gördüğünü, "Sonraki adım" ise planı gösterir. Beyan ve kontrolün ayrı sütunlarda durması, ikisi arasındaki farkın da görünür kalmasını sağlar.

Konuları Excel ile toplu yüklemek

Konu ağacını her koçun ayrı ayrı yazması hem zaman kaybıdır hem de aynı konunun farklı adlarla yazılmasına yol açar. Bu yüzden konu listesinin kurum genelinde bir kez hazırlanması ve bütün koçlar tarafından ortak kullanılması gerekir. Apakademia'nın koçluk modülünde Kütüphane bölümü dersleri, üniteleri ve konuları bir arada tutar; konular alt konu destekli olarak tanımlanabilir ve Excel ile toplu yüklenebilir.

Toplu yüklemeden önce listeyi bir tabloda hazırlamak işi kolaylaştırır. Birkaç pratik öneri:

• Her satıra bir konu. Ders, ünite, konu ve alt konu bilgileri ayrı sütunlarda durur; tek hücreye birden fazla bilgi yazılmaz.
• Ders adlarını sabitleyin. "Matematik", "Mat." ve "Matematik 9" aynı ders için kullanılmamalıdır; kütüphanedeki ders adıyla aynı yazım seçilir.
• Yazım farklarını ayıklayın. Aynı konunun iki yazımla girmesi, ödev verirken iki ayrı konu gibi görünmesine yol açar.
• Sırayı koruyun. Ünitelerin ve konuların okulda işlenme sırasıyla listelenmesi, ödev verirken doğru sırada görünmelerini kolaylaştırır.
• Önce bir dersle deneyin. Bütün dersleri bir kerede yüklemek yerine önce tek bir dersin listesini yükleyip kontrol etmek, olası bir düzen hatasını erkenden yakalar.

Kütüphanenin okulda koçluk kurulurken nasıl hazırlandığını okulda koçluk sistemi yazısında daha geniş bir çerçevede ele aldık.

Koçluk modülünde çizelge nasıl görünür?

Kâğıt ya da tablo üzerinde tutulan konu takip çizelgesinin en büyük zorluğu güncel kalmasıdır. Her ödev, her beyan ve her kontrol çizelgeye ayrıca işlenmezse çizelge birkaç hafta içinde geride kalır. Koçluk modülünde ise ödev zaten konu ağacından seçilerek verildiği için, hangi konunun ne zaman verildiği kayda kendiliğinden geçer. Öğrencinin beyanı ve koçun kontrolü de aynı konunun üzerine işlenir.

Öğrenci Takibi ekranında öğrencinin genel durumu, yani toplam ödev, yapıldı yüzdesi, anlaşılmayan ve kısmen kalan konular bir arada görünür. Hafta hafta faaliyet raporu her haftanın ödevlerini ve değerlendirmesini sıralar. Anlaşılmayan ve tamamlanmayan konular ise ayrıca eksikler olarak listelenir. Böylece çizelgenin en çok bakılan kısmı, yani "neler eksik" sorusunun cevabı, ayrıca hazırlanmadan elde olur. Eksiklerin nasıl izlenip yeniden ödeve dönüştürüldüğünü eksik konu takibi yazısında anlattık.

Çizelge nasıl okunur?

Bir konu takip çizelgesi satır satır değil, örüntü örüntü okunur. Koçun dikkat etmesi gereken birkaç işaret şunlardır:

• Eksikler tek ünitede toplanıyor. Öğrenci o ünitenin temel kavramlarında zorlanıyor olabilir; ünitenin ilk konusuna geri dönmek gerekebilir.
• Temel bir konu eksik, sonraki konular da yarım. Örneğin oran-orantı eksikken problemler konusunda ilerlemek zordur; sıralı konularda eksik zincirleme etki yapar.
• Bir konu üç kez verilmiş ama hâlâ kısmen. Aynı ödevi tekrar vermek yerine yaklaşım değiştirilmelidir: konu anlatımına dönmek, daha kolay bir kaynak ya da branş öğretmeninden destek.
• Okul sırasının gerisinde kalınmış. Okulda işlenen konuların çizelgede "henüz verilmedi" olarak durması, koçluk ödevinin okulun ritmini kaçırdığını gösterir.
• Bütün satırlar "Tamamladım", hiçbiri kontrol edilmemiş. Çizelge öğrenci beyanına dayanıyor; kontrol tarafının güçlendirilmesi gerekir.

Bu örüntüleri görüşmede öğrenciyle birlikte okumak da değerlidir. Öğrenci kendi eksiklerinin bir ünitede toplandığını görünce, "matematikte kötüyüm" yerine "bu ünitede eksiğim var" demeye başlar. Bu, hem daha doğru hem de daha umut verici bir cümledir.

Çizelgeyi ödev planına bağlamak

Konu takip çizelgesi yalnız geriye bakmak için değil, ileriye bakmak için de kullanılır. Her haftanın ödevi seçilirken çizelgedeki üç grup göz önünde tutulur: okulda yeni işlenen ve henüz verilmemiş konular, kalan kısmı tamamlanması gereken konular ve tekrar zamanı gelmiş eski konular. Bu üç gruptan dengeli bir seçim, haftalık ödevin hem okulla uyumlu hem de birikimli olmasını sağlar. Konuların ünite sırasıyla ödeve nasıl dönüştürüldüğünü ünite ve konu bazlı ödev planlama yazısında ayrıntılı anlattık.

Sık yapılan hatalar

• Çizelgeyi her koçun ayrı hazırlaması. Aynı okulda iki koçun farklı konu listeleri kullanması, kurum genelinde karşılaştırmayı imkânsız kılar.
• Çizelgeyi dönem başında hazırlayıp bırakmak. Güncellenmeyen çizelge, öğrencinin değil, dönem başındaki tahminin resmidir.
• Yalnız tamamlananları işaretlemek. Kısmen kalan ve anlaşılmayan konular işaretlenmezse çizelge eksikleri gizler.
• Konu ağacını kitabın içindekiler sayfasından kopyalamak. Kitapların bölümleri birbirinden farklıdır; ağaç dersin kendisine göre kurulmalı, kitaplar ona bağlanmalıdır.

Sonuç

Kullanışlı bir konu takip çizelgesi; doğru ayrıntıda bir konu ağacı, beyan ile kontrolü ayrı tutan durum bilgileri ve her hafta güncellenen bir kayıt üzerine kurulur. Konular kurum genelinde bir kez hazırlanıp toplu yüklendiğinde, her koç aynı dili konuşur ve öğrencinin eksikleri ders ders, ünite ünite görünür. Okulunuzda konu ağacının, ödevlerin ve eksiklerin tek yerden nasıl izlenebileceğini öğrenci koçluk programı sayfasında inceleyebilirsiniz.