Eksik Konu Takibi: Anlaşılmayan Konular Nasıl İzlenir?

Eksik konu takibi, öğrencinin çalıştığı konulardan anlaşılmadan kalanları işaretlemek, bunları bir listede toplamak ve konu kapanana kadar yeniden ödevlemek ya da branş öğretmenine yönlendirmektir. Ödevin yapılmış olması konunun öğrenildiği anlamına gelmez. Eksik konu takibi bu iki bilgiyi birbirinden ayırır ve koçluğun en sık kaçan noktasını, yani "yapıldı ama öğrenilmedi" durumunu görünür kılar.

Koçlukta haftalar genellikle ödevin yapılıp yapılmadığı sorusu etrafında döner. Bu soru önemlidir, ama tek başına yanıltıcıdır. Bir öğrenci testi baştan sona çözmüş, yirmi sorunun on ikisini yanlış yapmış olabilir. Kontrolde ödev "yapıldı" görünür; oysa konu yerinde durmaktadır. Bu öğrenci bir sonraki konuya geçtiğinde eksik büyür, çünkü pek çok derste sonraki konu öncekinin üzerine kurulur. Bu yazıda anlaşılmayan konuların nasıl işaretleneceğini, eksikler listesinin nasıl okunacağını, konunun nasıl yeniden verileceğini ve ne zaman branş öğretmenine iletileceğini anlatıyoruz.

Yapıldı ile öğrenildi arasındaki fark

Bir ödev hakkında üç ayrı bilgi tutulur ve her biri başka bir soruya cevap verir. Eksik konu takibinin temeli, bu üç bilgiyi karıştırmamaktır.

Bu üç bilginin ayrı tutulması, her birinin kendi başına anlam taşımasını sağlar. Öğrenci "Tamamladım" demiş, koç "Yaptı" işaretlemiş, ama anlaşılma düzeyi "Anlamadı" olabilir. Bu bir çelişki değil, tam da eksik konu takibinin yakalamak istediği durumdur: öğrenci çalışmış, ama çalışması konuyu öğretmemiştir.

Anlamadı ve kısmen işaretleri nasıl verilir?

Anlaşılma düzeyini işaretlemek, kontrolün en çok düşünme gerektiren kısmıdır. Koç burada bir sınav yapmaz; ama yalnız ödevin bitip bitmediğine de bakmaz. Pratikte birkaç kısa yöntem işe yarar:

• Kendi cümleleriyle anlatma: Öğrenciden konunun ana fikrini bir iki cümleyle anlatması istenir. Anlatamıyorsa konu henüz oturmamıştır.
• Benzer bir soru: Testteki yanlış bir soruya benzeyen yeni bir soru sorulur. Öğrenci çözebiliyorsa yanlış bir dikkat hatası olabilir; çözemiyorsa konu eksiktir.
• Yanlışların dağılımı: Testteki yanlışlar konunun belirli bir bölümünde mi toplanıyor, yoksa her yere mi dağılmış? Toplanıyorsa eksik belirli bir alt konudadır.
• Öğrencinin kendi değerlendirmesi: "Bu konuda kendini ne kadar rahat hissediyorsun?" sorusu, öğrencinin bildiği ama söylemediği zorlukları ortaya çıkarır.

Bu bilgilerle koç kabaca şöyle bir ayrım yapabilir: öğrenci konuyu anlatabiliyor ve benzer soruyu çözüyorsa "Anladı"; çözüyor ama tereddütlü ya da yavaşsa "Biraz Anladı"; anlatamıyor ve benzer soruda takılıyorsa "Anlamadı". Bu işaretin bir ceza olmadığını öğrenciye açıkça söylemek önemlidir. Anlamadı işareti, öğrencinin yetersizliğini değil, bir sonraki haftanın neye odaklanacağını gösterir. Öğrenci bunu bildiğinde, anlamadığı konuyu saklamak yerine söyler.

Eksikler listesini okumak

Apakademia'nın koçluk modülünde koçun öğrenci takibi ekranında eksikler ayrı bir bölüm olarak görünür: anlaşılmayan konular ile tamamlanmayan konular iki ayrı listede durur. Genel Durum kartında anlamadı ve kısmen işaretlenen konu sayıları yer alır; hafta hafta faaliyet raporunda da her haftanın anlaşılmayan konu sayısı görünür. Bu görünümler, tek tek ödevlere bakmadan öğrencinin nerede takıldığını gösterir.

İki listenin farkı önemlidir. Tamamlanmayan konu, öğrencinin bitirmediği konudur; sorun genellikle zaman ya da düzendir. Anlaşılmayan konu ise öğrencinin çalıştığı ama öğrenemediği konudur; sorun kavramadadır. İkisine aynı çözümü uygulamak işe yaramaz.

Konuların ders, ünite ve konu düzeyinde düzenli bir ağaçta durması, bu okumayı kolaylaştırır. Kütüphanenin nasıl kurulduğunu konu takip çizelgesi yazısında anlattık.

Konuyu yeniden vermek

Anlamadı olarak işaretlenen konu açık kalır ve yeniden ödevlenebilir. Ama aynı ödevi aynı biçimde tekrar vermek, çoğu zaman aynı sonucu doğurur. Öğrenci konuyu ilk seferde o yolla öğrenemediyse, ikinci seferde başka bir yol denemek gerekir.

1. Önce özet, sonra soru: Doğrudan test vermek yerine, öğrenciden önce konunun kısa bir özetini çıkarması istenir; test ardından gelir.
2. Daha kolay başlamak: Konunun temel düzeydeki soruları önce verilir, zorluk kademeli artırılır.
3. Çözümlü örnekler: Kitapta çözümlü örnek varsa, öğrenciden önce bunları adım adım incelemesi istenir.
4. Küçük parça: Konu birkaç alt konuya bölünür ve her hafta yalnız biri verilir. Alt konu destekli bir kütüphane bu bölmeyi kolaylaştırır.

Yeniden verilen konu, ödev panelinde sıranın başına alınabilir; konu sırası değiştirilebildiği için eksik konu yeni konulardan önce çalışılır. Ünite ve konu sırasının ödev planlamasında nasıl kullanıldığını konu bazlı ödev yazısında ele aldık. Dikkat edilmesi gereken nokta, eksik konuların haftayı boğmamasıdır. Çoğu öğrenci için haftalık pakete bir ya da iki eksik konu eklemek yeterlidir.

Temel eksik: geriye dönmek

Bazı konular kendi başına zor değildir, ama bir önceki konuyu gerektirir. Örneğin dokuzuncu sınıftaki bir öğrenci denklem kurma problemlerinde takılıyorsa, sorun çoğu zaman problemin kendisinde değil, birinci dereceden denklemleri çözmede ya da oran kavramındadır. Bu durumda problem testlerini tekrar tekrar vermek işe yaramaz; geriye dönüp temel konunun kapatılması gerekir.

Temel eksiği bulmak için koçun sorması gereken soru şudur: "Bu konuyu çözmek için öğrencinin hangi önceki konuyu bilmesi gerekiyor?" Cevap bazen bir önceki sınıfın konusudur. Kütüphanede seviyeye uygun kitaplar önde gelir, ama "Tüm seviyeler" seçeneğiyle önceki sınıf düzeyindeki kaynaklar da görülebilir. Bir alt sınıfın konusundan kısa bir ödev vermek, öğrencinin üst sınıftaki konuya geri dönebilmesini sağlar.

Branş öğretmenine yönlendirme

Koç her konuyu kendisi kapatamaz ve kapatmaya çalışmamalıdır. Koçun işi konu anlatmak değil, öğrencinin nerede takıldığını görünür kılmak ve doğru kişiye ulaştırmaktır. Bir eksik konu şu durumlarda branş öğretmenine iletilmelidir:

• Konu iki kez farklı biçimde yeniden verilmesine rağmen hâlâ anlaşılmıyorsa,
• Öğrencide bir kavram yanlışı görülüyorsa, yani öğrenci konuyu yanlış öğrenmişse,
• Aynı dersten çok sayıda konu birikmişse,
• Okulda o konudan yakında bir yazılı varsa.

İletirken kısa ve somut bir not yeterlidir: öğrencinin adı, konu, o güne kadar ne denendiği ve öğrencinin tam olarak nerede takıldığı. Örneğin: "Dokuzuncu sınıf öğrencisi; kümelerde fark işlemi. Konu özeti ve iki test denendi; kesişim ile farkı karıştırıyor." Okulda branş öğretmenlerinin etüt ya da soru çözümü saatleri varsa öğrenci bu saatlere yönlendirilebilir; bu saatlerin programa nasıl eklendiğini etüt ve soru çözümü yazısında anlattık.

Konuyu kapatmak ve kalıcılığı yoklamak

Eksik bir konu, öğrenci onu anlattığında ve benzer soruları çözdüğünde "Anladı" olarak işaretlenir ve kapanır. Ama kapanan konu her zaman kalıcı değildir; birkaç hafta sonra unutulabilir. Bu yüzden önemli konuları kapandıktan iki üç hafta sonra kısa bir soruyla yeniden yoklamak işe yarar. Bu yoklama yeni bir ödev olmak zorunda değildir; görüşmede sorulan bir iki soru yeterlidir.

Kapanan konuları öğrenciyle birlikte saymak da değerlidir. "Dönemin başında altı konuda takılıyordun, bunların dördünü kapattık" cümlesi, öğrenciye eksik konu takibinin bir eleştiri değil, bir ilerleme kaydı olduğunu gösterir. Göstergelerin öğrenciyle birlikte nasıl okunduğunu koçlukta öğrenci başarısının ölçülmesi yazısında anlattık.

Haftalık eksik konu rutini

1. Kontrol sırasında: Ödevin yapılıp yapılmadığının yanında konunun anlaşılma düzeyini de işaretleyin.
2. Hafta sonunda: Eksikler listesine bakın; yeni eklenen konuları ve kümelenmeleri not edin.
3. Yeni paketi kurarken: Bir ya da iki eksik konuyu, farklı bir biçimde, paketin başına koyun.
4. İkinci denemede de anlaşılmayan konu için: Branş öğretmenine kısa bir not iletin.
5. Ayda bir: Kapanan önemli konuları görüşmede kısa sorularla yoklayın.

Sık yapılan hatalar

• Anlaşılma düzeyini hiç işaretlememek. Yalnız yapıldı bilgisi tutulduğunda eksikler görünmez.
• Aynı ödevi aynı biçimde tekrar vermek. İlk seferde işe yaramayan yol, ikinci seferde de genellikle işe yaramaz.
• Bütün eksikleri bir haftaya yüklemek. Yeni konular da yarım kalır ve eksik listesi büyür.
• Temel eksiği görmemek. Üst konudaki zorluğun kaynağı çoğu zaman bir önceki konudadır.
• Konuyu kendisi anlatmaya çalışmak. Koçun işi köprü kurmaktır; konu anlatımı branş öğretmeninindir.

Özet

Eksik konu takibi, yapılan ödev ile öğrenilen konuyu birbirinden ayırarak başlar. Koç kontrol sırasında konunun anlaşılma düzeyini işaretler; anlaşılmayan konular açık kalır, eksikler listesinde görünür ve farklı bir biçimde yeniden ödevlenir. İki denemede kapanmayan konu branş öğretmenine iletilir, kapanan konu ise birkaç hafta sonra yeniden yoklanır. Kontrol, eksikler ve ödev ekranlarının birlikte nasıl çalıştığını öğrenci koçluk programı sayfamızda görebilirsiniz.