Koçluk Sürecinde Öğrenci Başarısı Nasıl Ölçülür?

Koçluk sürecinde öğrenci başarısı tek bir sınav sonucuyla değil; ödev tamamlama, görüşmeye katılım ve konuların gerçekten öğrenilip öğrenilmediği, yani kazanım birlikte okunarak ölçülür. Bu üç gösterge tek tek bakıldığında yanıltabilir. Birlikte okunduğunda ise öğrencinin nerede durduğunu, hangi yöne gittiğini ve koçun neyi değiştirmesi gerektiğini gösterir.

Kurumlar koçluğun işe yarayıp yaramadığını çoğu zaman dönem sonunda karneye ya da deneme sonuçlarına bakarak sorar. Bu sonuçlar elbette önemlidir, ama koçluğun etkisini tek başına göstermez. Notu yükselen öğrenci bunu kursa, özel derse ya da o dönemki konuların kolaylığına borçlu olabilir. Notu yerinde sayan bir öğrenci ise koçluk sayesinde ilk kez düzenli çalışma alışkanlığı kazanmış olabilir. Koçluk sürecini ölçmek için sürecin kendisine bakan göstergelere ihtiyaç vardır. Bu yazıda bu göstergelerin neyi ölçtüğünü, birlikte nasıl okunduğunu ve eğilimin nasıl takip edildiğini anlatıyoruz.

Tek gösterge neden yanıltır?

Aynı sınıftaki üç öğrenciyi düşünelim. Üçünün de dönem ortasındaki durumu farklıdır ve her biri tek bir göstergeye bakıldığında yanlış yorumlanabilir.

Yalnız ödev tamamlamaya bakan bir koç Ayşe'yi en başarılı öğrenci sayar ve ona daha fazla ödev verir; oysa Ayşe'nin ihtiyacı daha fazla ödev değil, farklı bir çalışma biçimidir. Yalnız kazanıma bakan bir koç ise Mert'in düzensizliğini gözden kaçırır; sınav dönemi yaklaştığında bu düzensizlik bir anda büyük bir sorun hâline gelir. Zeynep ise hiçbir göstergede öne çıkmadığı için kolayca unutulur, oysa yönü en sağlıklı olan öğrenci odur.

Üç gösterge: ne ölçer, neyi göstermez?

Her göstergenin cevapladığı bir soru ve kör kaldığı bir alan vardır. Bunları bilmek, göstergeleri birlikte okumayı kolaylaştırır.

Ödev tamamlama

Ödev tamamlama, öğrencinin sürekliliğini ve verilen işe sahip çıkıp çıkmadığını gösterir. Burada esas alınan bilgi koçun kontrolüdür: koç her ödevi Yapmadı, Yarım yaptı, Yaptı ya da Kontrol edildi diye işaretler. Öğrencinin kendi panelinde verdiği "Tamamladım" beyanı ayrı tutulur ve iki bilgi arasındaki fark ayrıca değerlidir. Ödev tamamlamanın göstermediği şey ise öğrenmedir: bir test baştan sona çözülmüş ama soruların çoğu yanlış yapılmış olabilir.

Görüşmeye katılım

Görüşmeye katılım, koç ile öğrenci arasındaki ilişkinin sürekliliğini gösterir. Görüşmeye düzenli gelmeyen öğrencinin hedefleri güncellenmez, sorunları konuşulmaz ve ödevi zamanla öğrencinin hayatından kopar. Katılımın göstermediği şey ise görüşmenin verimidir; her hafta gelen ama görüşmede hiçbir şey konuşulmayan bir öğrenci de olabilir. Bu yüzden katılım, görüşme sonrası yazılan değerlendirme ve koç notuyla birlikte okunmalıdır.

Kazanım

Kazanım, konunun gerçekten anlaşılıp anlaşılmadığını gösterir. Koç kontrol sırasında konular için anlaşılma düzeyini işaretler: Anladı, Biraz Anladı ya da Anlamadı. Anlamadı olarak işaretlenen konu açık kalır ve yeniden ödevlenebilir. Kazanımın göstermediği şey ise kalıcılıktır; bugün anlaşılan bir konu birkaç hafta sonra unutulabilir. Bu nedenle önemli konuların belirli aralıklarla yeniden yoklanması gerekir. Anlaşılmayan konuların nasıl takip edildiğini eksik konu takibi yazısında ayrıca ele aldık.

Genel Durum kartı nasıl okunur?

Apakademia'nın koçluk modülünde koçun kendi öğrenci takibi ekranı, öğrencinin durumunu bir Genel Durum kartında özetler. Kartta şu bilgiler yer alır: toplam ödev, yapıldı yüzdesi, koçluk görüşmesi, çalışılan hafta, anlamadı ve kısmen işaretlenen konu sayıları ve ortalama puan. Bu bilgilerin her biri tek başına bir şey söyler; asıl anlam, aralarındaki ilişkiden çıkar.

• Çalışılan hafta az ise yüzdeler temkinle okunur. İki haftalık veriyle hesaplanan bir oran, öğrencinin gerçek düzenini henüz yansıtmaz.
• Yapıldı yüzdesi yüksek, anlamadı sayısı da yüksekse sorun miktarda değil yöntemdedir. Öğrenci çalışıyor ama çalıştığı biçim konuyu öğretmiyor.
• Yapıldı yüzdesi düşük, anlamadı sayısı düşükse öğrenci yaptığını anlıyor, ama yeterince yapmıyor. Burada zaman planı ve ödev günleri gözden geçirilir.
• Kısmen işaretleri birikiyorsa konular yarım bırakılıyor olabilir. Bu durumda ödev miktarı küçültülüp konular tamamlanana kadar beklenir.
• Koçluk görüşmesi sayısı ile çalışılan hafta arasında büyük fark varsa görüşmeler aksıyor demektir.

Anlık fotoğraf değil, eğilim

Tek bir hafta, öğrenci başarısı hakkında çok az şey söyler. Yazılı haftası, hastalık, okul gezisi ya da ailevi bir durum o haftanın rakamlarını kolayca aşağı çeker. Anlamlı olan, birkaç haftalık yöndür. Aşağıdaki örnek tabloda bir öğrencinin altı haftası görülüyor.

Bu tabloda iki şey öne çıkıyor. Birincisi, üçüncü haftadaki küçük bir değişiklik, yani cuma gününün boşaltılması ve ödevin azaltılması, sonraki haftaların yönünü değiştirmiş. İkincisi, beşinci haftadaki düşüş tek başına bakıldığında kaygı verici görünebilir, ama not sütunu bunun yazılı haftası olduğunu söylüyor. Eğilim okumanın en önemli kuralı budur: araya giren değişiklikleri ve olağan dışı haftaları koç notuna yazın. Yazılmayan bir değişiklik, birkaç ay sonra rakamlara bakıldığında açıklanamaz bir sıçrama gibi görünür.

Okul notları ve deneme sonuçları nerede durur?

Okul notları ve deneme sonuçları, koçluğun dışında üretilen sonuç göstergeleridir. Koçluk sürecinin içinde üretilen üç göstergenin yanında, dışarıdan bir doğrulama olarak okunmaları gerekir. Öğrencinin ödev tamamlaması ve kazanımı birkaç aydır yükseliyor ama deneme sonuçları değişmiyorsa, bu da önemli bir bilgidir: belki çalışılan konular sınavda ağırlıklı olan konular değildir, belki de öğrenci sınav anında süreyi yönetemiyordur.

Apakademia'nın koçluk modülü deneme sonuçlarını işlemez. Deneme sonrası değerlendirme koçun görüşmede öğrenciyle birlikte yaptığı bir iştir: sonuç belgesine birlikte bakılır, hangi derste nerede zorlanıldığı konuşulur ve koç vardığı sonucu haftalık değerlendirmeye ya da koçun notuna yazar. Bu not, sonraki haftaların ödev ve hedeflerine yön verir.

Yöneticinin gördüğü başarı sırası

Kurum yöneticisi koçluk sürecini tek tek öğrenci kartlarından değil, genel bir listeden izlemek ister. Koçluk Takibi ekranındaki faaliyet raporu bütün öğrencileri başarı sırasına göre listeler. Bu sırada ödev tamamlama, görüşmeye katılım ve kazanım birlikte değerlendirilir. Liste arama, tarih ve sınıf süzgeciyle daraltılabilir.

Başarı sırasının nasıl kullanıldığı, nasıl hesaplandığından daha önemlidir. Sıra, öğrencileri etiketlemek ya da birbiriyle yarıştırmak için değil, desteğe kimin ihtiyacı olduğunu bulmak için kullanılmalıdır. Listenin alt kısmındaki öğrenciler için yönetici ve koç birlikte şu soruları sorar: Görüşmeler yapılıyor mu? Ödev miktarı öğrenciye uygun mu? Anlaşılmayan konular branş öğretmenine iletildi mi? Raporun nasıl hazırlanıp paylaşıldığını koçluk faaliyet raporu yazısında anlattık.

Başarıyı ölçerken yapılan hatalar

• Çok kısa bir döneme bakmak. İki haftalık veriden kesin sonuç çıkarmak, olağan dışı bir haftayı öğrencinin genel durumu sanmaya yol açar.
• Öğrenci beyanını koç kontrolünün yerine koymak. Öğrencinin "Tamamladım" demesi değerlidir, ama başarı ölçümünde esas alınan koçun kontrolüdür.
• Kontrolü ve değerlendirmeyi atlamak. Koç ödevleri işaretlemez ve konuları değerlendirmezse göstergeler boş kalır; boş gösterge ise ne olumlu ne olumsuz bir şey söyler.
• Görüşme kaydını tutmamak. Gerçekleşen görüşme işaretlenmezse katılım bilgisi eksik kalır. Görüşmelerin nasıl kaydedileceğini görüşme günlüğü yazısında anlattık.
• Sırayı öğrencilere ilan etmek. Başarı sırası kurum içi bir yönetim aracıdır; öğrenciye kendi geçmiş haftalarıyla karşılaştırmalı bir tablo göstermek çok daha yapıcıdır.

Göstergeleri öğrenciyle birlikte okumak

Göstergeler yalnız koçun ve yöneticinin aracı değildir; öğrenciyle birlikte okunduğunda güçlü bir görüşme malzemesine dönüşür. Ayda bir kez görüşmenin ilk beş dakikasını, öğrencinin son dört haftasına birlikte bakmaya ayırmak işe yarar. Öğrenciye "Sence en çok hangi hafta iyi gitti, neden?" diye sormak, onu kendi çalışmasını değerlendiren biri hâline getirir.

Bu konuşmada iki şeye dikkat edin. Birincisi, öğrenciyi başkalarıyla değil, kendi geçmişiyle karşılaştırın; "geçen aya göre ödevlerinin daha büyük kısmını bitirdin" cümlesi, sınıf ortalamasından çok daha anlamlıdır. İkincisi, düşük bir göstergeyi suçlama olarak değil, birlikte çözülecek bir soru olarak sunun: "Anlamadığın konular hep fizikte toplanıyor; bunu nasıl değiştirebiliriz?" Öğrenci göstergelerin kendisine karşı değil, kendisi için tutulduğunu gördüğünde, beyanlarını da daha dürüst verir.

Dönem sonunda başarıyı anlatmak

Dönem sonunda öğrenci başarısı hakkında yazılacak birkaç cümle, en çok okunan metindir. Bu cümleler üç göstergenin yönünü, en önemli değişikliği ve bir sonraki dönemin önceliğini içermelidir. Örneğin: "Dönem başında ödevlerin üçte birini yapan öğrenci son altı haftada ödevlerinin büyük kısmını tamamladı. Görüşmelere düzenli katıldı. Matematikte iki konu hâlâ açık; ikinci dönemin ilk hedefi bu konuları kapatmak." Bu üç cümle, tek bir ortalama puandan çok daha fazlasını anlatır.

Özet

Koçlukta öğrenci başarısı; ödev tamamlama, görüşmeye katılım ve kazanımın birlikte, birkaç haftalık bir eğilim olarak okunmasıyla ölçülür. Okul notları ve deneme sonuçları bu tabloya dışarıdan bir doğrulama ekler. Başarı sırası ise öğrencileri yarıştırmak için değil, desteğe ihtiyaç duyanı bulmak için kullanılır. Bu göstergelerin koç ve yönetici ekranlarında nasıl göründüğünü öğrenci koçluk programı sayfamızda inceleyebilirsiniz.