Toplu Ödev: Birden Fazla Öğrenciye Aynı Ödev Nasıl Verilir?

Toplu ödev, aynı kitabı kullanan ve benzer ihtiyacı paylaşan öğrencilere aynı ödevin tek seferde verilmesidir. Koç ödevi bir kez hazırlar, ödevin gideceği öğrencileri seçer ve hepsine birlikte verir. Ödev her öğrencinin kendi haftalık paketine ayrı ayrı girer; öğrencinin beyanı ve koçun kontrolü de her öğrenci için ayrı tutulur. Bireysel farklar, ortak ödevin üstüne sonradan eklenen küçük ayarlarla gözetilir.

Bir rehber öğretmenin ya da danışman öğretmenin yirmi öğrencisi olduğunu düşünelim. Her öğrenciye her hafta dört beş konuluk bir paket hazırlamak, yalnız seçim yapmak için bile ciddi bir zaman ister. Oysa bu öğrencilerin önemli bir kısmı aynı sınıftadır, aynı kitabı kullanır ve okulda aynı konuyu işler. Bu yazıda toplu ödevin ne zaman uygun olduğunu, ne zaman uygun olmadığını, öğrencilerin nasıl gruplanacağını, ödevin nasıl verileceğini ve bireysel farkların nasıl ayarlanacağını anlatıyoruz.

Toplu ödev ne zaman uygundur?

Toplu ödevin işe yaraması için öğrencilerin ödevin konusu ve kaynağı açısından gerçekten benzer olması gerekir. Şu koşullar bir aradaysa bu yöntem doğal bir seçimdir:

• Aynı kitap. Ödev bir kitabın konusundan çıkacaksa, alıcı öğrencilerin hepsinin o kitabı kullanıyor olması gerekir. Kitabı olmayan öğrenciye giden ödev ilk akşamdan geçersizdir.
• Aynı okul ritmi. Öğrenciler aynı sınıftaysa ya da aynı konuyu aynı hafta işliyorsa, okulda işlenen konuya bağlı ödev hepsine uyar.
• Benzer düzey. Öğrenciler o derste aşağı yukarı aynı yerdeyse, aynı miktar ve aynı zorluk hepsine uygun düşer.
• Ortak hedef. Yaklaşan bir okul sınavı ya da kurumun uygulayacağı bir deneme gibi ortak bir hedef, ödevin ortak olmasını anlamlı kılar.

Danışman öğretmen sisteminde, yani branş öğretmenlerinin kendi sınıflarından öğrencileri takip ettiği yapılarda, bu koşullar sık bir araya gelir. Bir matematik öğretmeni danışmanlığını yaptığı on beş öğrencinin çoğunun derslerine de giriyorsa, okulda işlediği konuyu gruba tek seferde verilen aynı ödevle desteklemek hem kolay hem tutarlıdır. Bu yapının nasıl işlediğini danışman öğretmen sistemi yazısında ele aldık.

Toplu ödev ne zaman uygun değildir?

Bu yöntemin kolaylığı, onu her duruma uygulama isteği doğurur. Ancak bazı durumlarda ortak ödev öğrencilerin bir kısmına uymaz:

• Düzey farkı büyükse. Aynı sınıftaki iki öğrenciden biri konuya hâkim, öteki temel eksiklerle uğraşıyorsa, aynı ödev birine fazla kolay, ötekine fazla zor gelir.
• Ödev bireysel bir eksiğe yönelikse. Bir öğrencinin önceki yıldan taşıdığı bir eksiği kapatmaya yönelik ödev, doğası gereği bireyseldir.
• Kitaplar farklıysa. Öğrenciler aynı derste farklı kaynaklar kullanıyorsa, kitaba bağlı ortak bir ödev verilemez; bu durumda ya kitaba göre ayrı gruplar kurulur ya da ödev serbest ödev olarak yazılır.
• Öğrencinin haftası farklıysa. Biri yoğun bir antrenman haftasında, öteki tatil dönüşündeyse, aynı miktar ikisine aynı yükü bindirmez.

Bu durumlarda yöntem tamamen bırakılmak zorunda değildir; ortak bir taban toplu verilir, farklılaşan kısım bireysel olarak eklenir.

Öğrencileri gruplamak: kitap, seviye, hedef

Toplu ödevi verimli kullanmanın yolu, öğrencileri her hafta yeniden düşünmek yerine birkaç kalıcı gruba ayırmaktır. Gruplar üç ölçüte göre kurulabilir: kullanılan kitap, düzey ve hedef. Aşağıdaki tablo, yirmi öğrencisi olan bir rehber öğretmenin örnek gruplarını gösterir:

Gruplar birbirini dışlamaz; bir öğrenci aynı hafta hem "9-A matematik" hem "9. sınıf okuma" grubunda yer alabilir. Gruplar dönem içinde değişebilir de; bir öğrencinin düzeyi değiştiğinde ya da kitabı değiştiğinde grubu da değişir.

Grupları kurmadan önce öğrencilerin kitaplarını gözden geçirmek işi kolaylaştırır. Aynı derste aynı soru bankasını kullanan öğrenciler, ortak ödev için kendiliğinden bir grup oluşturur. Kurum dönem başında öğrencilere ortak bir kitap listesi önerdiyse bu gruplar daha da belirgin hâle gelir; her öğrencinin farklı bir kaynak kullandığı bir yapıda ise ortak ödev çoğunlukla serbest ödevlerle sınırlı kalır.

Adım adım toplu ödev

Apakademia'nın koçluk modülünde aynı ödev birden fazla öğrenciye tek seferde verilebilir. Akış, tek öğrenciye ödev vermeye çok benzer; yalnız ödevin kime gideceği seçimi eklenir:

1. Ödev hazırlanır. Ödevlendirme panelinde ders, kitap, ünite ve konu seçilir; gerekiyorsa konuların sırası düzenlenir. Kitaba bağlı olmayan bir iş için serbest ödev yazılır.
2. Alıcılar seçilir. Ödevin gideceği öğrenciler işaretlenir. Bu adımda her öğrencinin o kitabı kullandığından emin olmak gerekir.
3. Ödev verilir. "Ödevi Ver" ile ödev seçilen her öğrencinin haftalık paketine girer ve her öğrencinin telefonuna uygulama bildirimi gider.
4. Etütler yerleştirilir. Ödevin konuları her öğrenci için etüt kartı olarak gelir; koç bunları her öğrencinin kendi haftalık programındaki boş saatlere yerleştirebilir. Öğrencilerin okul programları farklı olabileceği için bu adım çoğu zaman öğrenci öğrenci yapılır.

Tek öğrenciye ödev vermenin ayrıntılarını, yani konu seçimini ve miktar ayarını koçluk ödevi yazısında anlattık.

Zaman kazancı: örnek bir hesap

Toplu ödevin kazandırdığı zaman, öğrenci sayısı arttıkça belirginleşir. Örneğin aynı şubede ve aynı soru bankasını kullanan 7 öğrenciye haftada üç konuluk bir matematik ödevi verilecek olsun. Tek tek verildiğinde koç her öğrenci için ders, kitap, ünite ve konu seçimlerini yapar; bu da yedi kez aynı seçimler demektir. Toplu verildiğinde seçimler bir kez yapılır, ardından yedi öğrenci işaretlenir.

Bir ödevi hazırlamanın birkaç dakika sürdüğünü varsayalım. Yedi öğrenci için bu, tek tek verildiğinde yarım saate yaklaşan bir süre, toplu verildiğinde ise birkaç dakikalık bir iştir. Haftada üç dört grup için bu yöntemi kullanan bir koç, her hafta bir iki saati yeniden görüşmeye, kontrole ve bireysel ihtiyaçlara ayırabilir. Bu sayılar örnek amaçlıdır; asıl kazanç, tekrarlanan seçimlerin yerini öğrencilere ayrılan zamanın almasıdır.

Bireysel farkları sonradan ayarlamak

Toplu ödev ortak bir taban oluşturur; bireysel farklar bu tabanın üstüne eklenir. Bu düzen, hem zamandan tasarruf etmeyi hem de her öğrencinin ihtiyacını gözetmeyi mümkün kılar. Ayarlamanın birkaç yolu vardır:

• Ek konu. Grubun ortak ödevine ek olarak, eksiği olan öğrenciye ayrıca bir temel konu ya da tekrar verilir.
• Ek serbest ödev. Konuya hâkim öğrenciye ek bir zor soru grubu ya da kısa bir özet çalışması serbest ödev olarak eklenir. Serbest ödevin nasıl yazılacağını serbest ödev yazısında anlattık.
• Görüşmede miktar konuşmak. Ortak ödevin miktarı bir öğrenci için fazlaysa, görüşmede bu açıkça konuşulur ve öğrencinin paketi buna göre gözden geçirilir.
• Grubu değiştirmek. Bir öğrenci birkaç hafta üst üste grubun ödevinde zorlanıyorsa, sorun tek haftalık değildir; öğrencinin başka bir gruba alınması ya da o derste bireysel ödeve geçilmesi gerekir.

Kontrol yine bireyseldir

Toplu verilen ödevin kontrolü toplu yapılmaz. Ödev aynı olsa da öğrencilerden biri tamamlar, biri yarım bırakır, biri hiç başlamaz. Her öğrenci kendi panelinde ödevi Tamamladım, Kısmen Yaptım ya da Yapmadım diye işaretler; koç da her öğrenci için ayrı ayrı Yapmadı, Yarım yaptı, Yaptı ya da Kontrol edildi işaretini koyar. Böylece toplu ödev, bireysel takibi ortadan kaldırmaz.

Toplu ödevin kontrolünde bir fırsat da vardır: aynı ödevi alan öğrencilerin sonuçları yan yana okunabilir. Yedi öğrenciden beşi aynı konuda zorlandıysa, sorun öğrencilerde değil konunun anlatımında ya da kitabın o bölümünde olabilir. Bu bilgi, branş öğretmeniyle paylaşıldığında sınıf içinde de karşılık bulur. Kitabın grup genelinde nasıl ilerlediğini izlemek için soru bankası takibi yazısına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Kitabı olmayan öğrenciyi alıcılara eklemek. Ödev o öğrenci için ilk akşamdan yapılamaz hâle gelir.
• Herkese aynı miktarı verip farkları hiç ayarlamamak. Ortak taban doğru olabilir, ama bazı öğrenciler için ek ya da eksik gerekir.
• Toplu ödevi bütün paket hâline getirmek. Paketin tamamı ortak ödevden oluşursa koçluk kişiye özel olmaktan çıkar.
• Grupları hiç güncellememek. Dönem başında kurulan gruplar, öğrencilerin düzeyi ve kitapları değiştikçe gözden geçirilmelidir.
• Kontrolü toplu yapmak. "Grup ödevini yaptı" demek, hangi öğrencinin nerede kaldığını kaybettirir.

Sonuç

Toplu ödev, kalabalık bir öğrenci listesiyle çalışan rehber öğretmenin zamanını korur: ödev bir kez hazırlanır, alıcılar seçilir ve herkese tek seferde verilir. Ortak ödev bir taban oluşturur, bireysel farklar bunun üstüne eklenir, kontrol ise her öğrenci için ayrı yapılır. Bu denge kurulduğunda kazanılan zaman, öğrencilere ve bireysel ihtiyaçlara geri döner. Okulunuzda toplu ve bireysel ödevlerin rehber öğretmenler tarafından nasıl birlikte yönetilebileceğini öğrenci koçluk programı sayfasında görebilirsiniz.